Truyện cười tiếng Trung song ngữ: 8 truyện ngắn có pinyin, dịch và giải thích chỗ gây cười

Truyện cười tiếng Trung (笑话, xiàohua) là cách ôn từ vựng và ngữ pháp có "phần thưởng": hiểu được chỗ gây cười nghĩa là đã hiểu câu. Dưới đây là 8 truyện cười ngắn song ngữ, xếp từ dễ (khoảng HSK 1–2) đến khó (HSK 4–5), mỗi truyện có chữ Hán, pinyin, bản dịch và phần giải thích vì sao buồn cười. Phần lớn chỗ cười nằm ở chữ đa nghĩa hoặc đồng âm, đúng những chỗ người học hay nhầm.

Từ vựng để nói về truyện cười

你开玩笑吧 (Nǐ kāi wánxiào ba? Đùa à?) là câu phản ứng hay gặp nhất khi nghe một chuyện khó tin.

1. "Tôi không biết" nghĩa là gì

Mức: HSK 1–2

Dịch: Thầy giáo: "Wǒ bù zhīdào" nghĩa là gì? – Học sinh: Em không biết. – Thầy: Tốt lắm, em trả lời đúng rồi. – Học sinh: Đúng rồi ạ? Nhưng em không biết thật mà!

Vì sao buồn cười: Câu trả lời "tôi không biết" vừa là lời thú nhận vừa đúng là bản dịch của câu được hỏi. Từ cần nhớ: 知道 (zhīdào, biết), 意思 (yìsi, nghĩa), 答对 (dáduì, trả lời đúng; ngược lại là 答错 dácuò). Mẫu 是什么意思 dùng hằng ngày để hỏi nghĩa một từ.

2. Bốn cái bánh bao

Mức: HSK 2

Dịch: Một người nước ngoài nói trong quán: "Tôi muốn bốn cái bánh bao." Phục vụ mang ra mười cái. Anh ta nói: "Không phải mười, là bốn!" Phục vụ: "Đúng rồi, là mười mà."

Vì sao buồn cười: Người nói muốn 四 (sì, thanh 4, âm s đầu lưỡi) nhưng phát âm thành gần 十 (shí, thanh 2, âm sh uốn lưỡi), và càng sửa càng sai. Đây cũng là lỗi người Việt hay mắc; cách tách s và sh ở bài lỗi phát âm pinyin người Việt hay mắc. Từ cần nhớ: 包子 (bāozi, bánh bao), 饭馆 (fànguǎn, quán ăn), lượng từ 个 (ge).

3. Con ruồi trong bát canh

Mức: HSK 2–3

Dịch: Khách: Phục vụ ơi! Trong bát canh của tôi có một con ruồi! – Phục vụ: Nói nhỏ thôi, đừng để khách khác nghe thấy. – Khách: Tại sao? – Phục vụ: Họ cũng sẽ đòi đấy.

Vì sao buồn cười: Người phục vụ nói như thể con ruồi là món thêm miễn phí mà khách nào cũng muốn có. Mẫu câu đáng học: 别让……听见 (đừng để … nghe thấy), 会……的 (chắc chắn sẽ …). 别的 (biéde) là "khác", khác với 别 (bié) đứng trước động từ nghĩa là "đừng".

4. Chỉ kém một chút

Mức: HSK 2–3

Dịch: Bố: Con thi được bao nhiêu điểm? – Con: Chỉ kém người đứng đầu một chút thôi. – Bố: Khá lắm! Kém bao nhiêu? – Con: Bạn ấy 100 điểm, con 10 điểm, chỉ kém một số 0.

Vì sao buồn cười: 差一点儿 (chà yīdiǎnr) là "kém một chút", người bố hiểu là kém vài điểm, cậu con lại hiểu "một chút" là một chữ số. Từ cần nhớ: 考试 (kǎoshì, thi), 分 (fēn, điểm), 第一名 (dì-yī míng, hạng nhất), 零 (líng, số 0).

5. Làm một việc tốt

Mức: HSK 3

Dịch: Con: Mẹ ơi, hôm nay con làm một việc tốt. – Mẹ: Việc tốt gì? – Con: Một bà cụ đánh rơi 100 tệ, tìm mất một tiếng. – Mẹ: Con giúp bà tìm thấy chưa? – Con: Chưa ạ. Con đứng suốt lên tờ 100 tệ đó, bà tìm sao thấy được.

Vì sao buồn cười: Cậu bé kể một hành động xấu bằng giọng khoe việc tốt. Chỗ ngữ pháp đáng chú ý là bổ ngữ kết quả và bổ ngữ khả năng của cùng một động từ: 找 (tìm) → 找到 (tìm thấy) → 找不到 (không tìm thấy được). Thêm 丢 (diū, đánh rơi, mất), 一直 (yīzhí, suốt, liên tục).

6. Đếm cừu cho dễ ngủ

Mức: HSK 3–4

Dịch: Bệnh nhân: Bác sĩ ơi, tối tôi không ngủ được. – Bác sĩ: Anh thử đếm cừu xem, đếm từ một đến một nghìn. Hôm sau bệnh nhân lại đến: Tôi đếm được một nghìn con cừu, rồi nghĩ lấy lông cừu đan áo len, rồi nghĩ bán đi thì lãi được bao nhiêu… nghĩ mãi nghĩ mãi, trời sáng luôn.

Vì sao buồn cười: Cách chữa mất ngủ lại biến thành bài toán kinh doanh. Chỗ cần học: 数 đọc shǔ khi là động từ "đếm", đọc shù khi là danh từ như 数学 (shùxué, toán); 睡不着 (shuì bù zháo, không ngủ được), trong đó 着 đọc zháo; mẫu 想着想着 (nghĩ mãi nghĩ mãi thì…) diễn tả việc kéo dài dẫn tới kết quả bất ngờ.

7. Mấy chữ 意思

Mức: HSK 4

Dịch: Tiểu Vương mang quà biếu sếp. – Sếp: Cậu thế này là ý gì? – Tiểu Vương: Không có ý gì đâu ạ, chút lòng thành thôi. – Sếp: Cậu đúng là người biết điều. – Tiểu Vương: Quà mọn thôi ạ. Thật ra cũng không có ý gì khác. – Sếp: Vậy thì tôi ngại quá. – Tiểu Vương: Em mới là người ngại ạ.

Vì sao buồn cười: Cả đoạn chỉ xoay quanh một từ 意思 nhưng mỗi lần mang nghĩa khác, người học chỉ biết nghĩa "ý nghĩa" sẽ không hiểu gì. Bảng nghĩa ở dưới.

8. Vì sao nói "mua đông tây"

Mức: HSK 4–5

Dịch: Có người hỏi: Sao lại nói "mua đông tây" mà không nói "mua nam bắc"? Đáp: Phương đông thuộc mộc, phương tây thuộc kim, gỗ và kim loại đều bỏ vào giỏ được. Phương nam thuộc hoả, phương bắc thuộc thuỷ, lửa và nước không bỏ vào giỏ được. Vì thế chỉ mua "đông tây", không mua "nam bắc".

Vì sao buồn cười: Đây là một giai thoại cổ giải thích vui nguồn gốc từ 东西. Chỗ chơi chữ: 东西 đọc dōngxi (thanh nhẹ) là "đồ vật", đọc dōngxī là "đông và tây". Câu trả lời dựa vào ngũ hành (木 mộc, 金 kim, 火 hoả, 水 thuỷ) nên người học biết âm Hán Việt đoán nghĩa rất nhanh. Cách đi từ âm Hán Việt sang nghĩa chữ Hán ở bài từ Hán Việt đoán nghĩa chữ Hán.

Cách học tiếng Trung qua truyện cười

1. Đọc chữ Hán trước, che pinyin và bản dịch. Nếu tự thấy buồn cười là đã hiểu; nếu không, gạch chân chữ gây khó rồi mới mở pinyin.
2. Tìm "chữ khoá": gần như mọi truyện cười ngắn xoay quanh một từ đa nghĩa, một cặp đồng âm hoặc một cấu trúc bị hiểu theo hai cách. Ghi riêng chữ đó kèm hai nghĩa. Các cặp đồng âm hay gặp ở bài từ đồng âm tiếng Trung.
3. Nghe từng câu rồi đọc to theo vai. Truyện cười hầu hết là hội thoại, đọc phân vai giúp giữ ngữ điệu tự nhiên.
4. Kể lại bằng lời của mình cho người khác nghe mà không nhìn chữ. Kể được mà người nghe cười là đã dùng được từ vựng trong truyện.

Truyện cười dùng khẩu ngữ và chơi chữ nên hợp với người đã qua khoảng HSK 2. Người mới hơn nên bắt đầu bằng các bài đọc ngắn có cấu trúc đều ở bài luyện đọc tiếng Trung cho người mới.

Tìm thêm truyện cười tiếng Trung ở đâu

Nguồn phong phú nhất là các trang tiếng Trung, tìm bằng từ khoá tiếng Trung thay vì tiếng Việt:

Truyện tìm được thường không có pinyin. Dán đoạn văn vào từ điển hoặc công cụ chú âm để xem cách đọc, rồi tự chép vào sổ theo khuôn chữ Hán, pinyin, nghĩa như các truyện ở trên. Chọn từ điển nào ở bài từ điển tiếng Trung. Các tập "truyện cười tiếng Trung PDF" chia sẻ tràn lan trên mạng phần lớn là bản chụp sách chưa rõ bản quyền và hay thiếu pinyin, nên không dùng làm nguồn chính.