Học Tiếng Trung Online Từ Số 0

Tiếng Trung không có bảng chữ cái. Pinyin là hệ ghi âm bằng chữ Latin, gồm 21 phụ âm đầu ghép với một tập vần có hạn, học hết là đọc được mọi chữ có phiên âm, kể cả chữ chưa gặp bao giờ. Phần này mất khoảng một đến hai tuần.

Ba nhóm âm không có trong tiếng Việt nên tai không tự bắt được: nhóm cong lưỡi zh, ch, sh, r; nhóm j, q, x; và nguyên âm ü (như trong 女 nǚ). Đây cũng là ba nhóm người Việt phát âm sai nhiều nhất.

Đổi thanh là đổi hẳn từ: mā 妈 là mẹ, má 麻 là cây gai, mǎ 马 là ngựa, mà 骂 là mắng, còn ma 吗 không mang thanh và là chữ đặt cuối câu để hỏi. Thanh 1 giữ đều ở cao độ cao, người Việt hay đọc thấp bằng giọng thường và đó là lỗi phổ biến nhất. Thanh 4 rơi dứt khoát từ cao xuống thấp, đọc nhẹ thành dấu huyền là mất thanh.

Hai luật biến điệu gặp ngay ở lời chào đầu tiên. Hai thanh 3 đứng liền nhau thì chữ trước đọc thành thanh 2: 你好 viết nǐ hǎo nhưng đọc "ní hǎo". Chữ 不 bù chuyển thành bú khi đứng trước chữ mang thanh 4: 不是 đọc là "bú shì".

Tiếng Trung có hơn 50.000 chữ nhưng khoảng 1.000 chữ thông dụng nhất đã phủ phần lớn văn bản đời thường, và 2.500 chữ là mức đọc được báo.

Chữ ghép từ bộ thủ, và bộ thủ cho biết chữ thuộc nhóm nghĩa nào: bộ thuỷ 氵 trong 河 sông, 湖 hồ, 海 biển; bộ tâm 忄 trong 想 nghĩ, 忘 quên, 忙 bận; bộ khẩu 口 trong 吃 ăn, 喝 uống, 叫 gọi. Thuộc khoảng ba mươi bộ thường gặp là đoán được nhóm nghĩa của phần lớn chữ mới.

Chọn giản thể nếu học để thi HSK hoặc dùng ở đại lục; phồn thể nếu hướng tới Đài Loan và Hồng Kông.

Một trăm từ đầu tiên nên là những từ có mặt trong gần như mọi câu: 我 tôi, 你 bạn, 是 là, 有 có, 好 tốt, 不 không, 谢谢 cảm ơn.

Số đếm là nhóm có lãi nhất: thuộc mười chữ số từ 一 đến 十 là ghép ra được mọi số tới 99, vì tiếng Trung đọc số theo đúng lối "hai mươi ba" của tiếng Việt, 二十三 là hai-mười-ba.

Tiếng Trung không chia động từ theo ngôi hay theo thì, không có giống, không có số nhiều: 吃 giữ nguyên trong 我吃, 他吃, 我们吃. Trật tự câu cơ bản trùng tiếng Việt, dịch được từng chữ: 我喝咖啡 là "tôi uống cà phê".

Ba chỗ khác tiếng Việt phải học kỹ. Định ngữ đứng trước danh từ: 我的书 là "sách của tôi", ngược thứ tự. Đếm phải có lượng từ, đúng cơ chế "con, quyển, tấm" của tiếng Việt: 一本书 một quyển sách, 一只猫 một con mèo. Và một nhúm hư từ gánh phần lớn công việc ngữ pháp: 了 đánh dấu việc hoàn tất hoặc tình hình đã đổi, 把 đưa tân ngữ lên trước động từ, bộ ba 的 得 地 đọc giống nhau nhưng dùng ở ba chỗ khác nhau.

Ở bước này học nguyên câu thay vì từ lẻ, vì câu bật ra được lúc cần là câu đã nghe và nhắc lại nhiều lần, không phải câu tự ghép từ quy tắc ngữ pháp.

Bắt đầu bằng phần tự giới thiệu, sáu câu về tên, tuổi, quê quán, nghề nghiệp, đủ dùng trong mọi lần gặp người mới.

HSK chia sẵn vốn từ theo mức độ thông dụng, nên học theo thứ tự đó là luôn gặp từ hay dùng nhất trước. Kho từ ở đây có 3.068 từ: HSK 1 là 403 từ, HSK 2 là 654, HSK 3 là 700, HSK 4 là 644, HSK 5 là 438, HSK 6 là 229.

Muốn biết mình mất bao lâu thì lấy số từ chia cho nhịp học mỗi ngày. Với nhịp 10 từ mới mỗi ngày, tính cả thời gian ôn lại: hết HSK 1 khoảng 6 tuần, hết HSK 2 (cộng dồn 1.057 từ) khoảng 3,5 tháng, hết HSK 3 (cộng dồn 1.757 từ) khoảng 6 tháng. Nhịp 5 từ mỗi ngày thì nhân đôi các mốc đó.

Nghe tiến theo số giờ tai được nghe, không tiến theo số trang đã đọc. Thứ tự vào dễ nhất là bài hát, rồi video ngắn, rồi phim, bài hát lặp lời và chậm hơn lời thoại, nên cùng một từ được gặp lại nhiều lần mà không thấy chán.

Xem phim bằng phụ đề tiếng Việt một mình thì tai ngừng làm việc ngay khi mắt đọc chữ. Phải để cả hai dòng phụ đề cùng lúc mới thấy được nguyên văn câu thoại.

Đến bước này vốn từ đã đủ để nói câu dài, và chỗ vướng chuyển từ "không biết từ" sang "biết mà không bật ra kịp". Cách chữa là nhại lại theo băng ngay khi nghe, không đợi hiểu hết mới nói.

Đọc thì đi theo bậc: truyện tranh và bài đọc phân cấp trước, tin ngắn sau, rồi mới tới bài báo thật. Nhảy thẳng vào báo khi vốn từ dưới hai nghìn thì mỗi câu phải tra ba lần và bỏ cuộc sau vài hôm.

Kể cả không cần chứng chỉ, HSK vẫn đáng dùng làm thước đo vì nó cho biết mình đang đứng ở đâu thay vì tự đoán. HSK 4 là mức nhiều nơi yêu cầu khi tuyển dụng.

Kỳ thi đang chạy chính thức vẫn là HSK sáu cấp. HSK 3.0 chín cấp mới ở giai đoạn thi thử nghiệm, và số từ quy định của nó chưa thống nhất giữa các văn bản: đại cương công bố tháng 11/2025 ghi HSK 1 là 300 từ, HSK 2 là 500 từ, còn bản đề xuất năm 2021 ghi HSK 1 là 500 từ. Trước khi đăng ký thi nên xem thông báo trên chinesetest.cn thay vì tin con số chép lại trên mạng.