Học Tiếng Anh Qua Bài Hát

Danh sách này không xếp theo độ nổi tiếng mà theo hai số đo lấy từ chính bản phụ đề của từng bài: tốc độ hát tính bằng từ mỗi phút, và tỉ lệ từ nằm trong nhóm một nghìn từ thông dụng nhất. Hai con số đó quyết định bạn có theo kịp hay không, còn việc bài có nổi tiếng hay không thì không.

Để dễ hình dung: mức trung bình của kho nhạc ở đây là 104 từ mỗi phút, còn người nói tiếng Anh trong hội thoại bình thường rơi vào khoảng 140 tới 160. Mọi bài dưới đây đều dưới 62 từ mỗi phút, tức chậm hơn nhịp nói thật ít nhất hai lần rưỡi.

Có, nhưng không theo cách mà phần lớn người ta đang làm. Bật nhạc tiếng Anh trong lúc làm việc khác gần như không mang lại gì về mặt ngôn ngữ: não xử lý giai điệu và bỏ qua phần lời, nên bạn nghe một bài trăm lần vẫn không biết nó nói gì. Cảm giác quen thuộc với bài hát rất dễ bị nhầm thành hiểu bài hát.

Hiệu quả của cách học này nằm ở một đặc điểm mà các nguồn khác không có: bạn chịu nghe lại. Một đoạn hội thoại trong sách giáo trình nghe đến lần thứ ba đã chán, còn một bài hát bạn thích thì nghe ba mươi lần vẫn muốn nghe. Với trí nhớ, số lần gặp lại quan trọng hơn thời gian ngồi học, nên chỗ này là lợi thế thật chứ không phải lời quảng cáo.

Đổi lại có hai giới hạn cần biết trước. Thứ nhất, lời bài hát không phải tiếng Anh chuẩn mực: nó đảo trật tự cho hợp vần, lược bớt từ cho vừa nhịp, và dùng nhiều cách nói bóng bẩy. Học ngữ pháp từ lời bài hát là học nhầm chỗ. Thứ hai, ca sĩ kéo dài nguyên âm và đổi trọng âm cho khớp giai điệu, nên bắt chước nguyên si cách hát sẽ khiến bạn nói sai nhịp.

Kết luận thực tế: dùng bài hát để nuôi vốn từ, luyện tai và giữ thói quen học đều. Đừng dùng nó thay cho việc học ngữ pháp và đừng lấy nó làm chuẩn phát âm.

Chọn sai bài là lý do phổ biến nhất khiến người ta bỏ dở. Bài hay nhất với tai bạn thường không phải bài dễ học nhất, và bắt đầu bằng một bài hát nhanh dày chữ gần như chắc chắn dẫn tới kết luận sai rằng mình không có khiếu ngoại ngữ.

Bốn tiêu chí dưới đây quan trọng hơn thể loại hay độ nổi tiếng:

Phần lớn người học dừng lại ở bước một rồi tự hỏi vì sao không tiến bộ. Năm bước dưới đây mất khoảng ba mươi phút cho một bài, và làm kỹ một bài đáng giá hơn nghe lướt mười bài.

Trở ngại lớn nhất của người Việt khi nghe tiếng Anh là không tách được ranh giới giữa các từ, chứ ít khi là thiếu từ. Người bản xứ nói liền mạch, trong khi tiếng Việt phát âm mỗi âm tiết thành một nhịp riêng nên tai người Việt không kịp cắt. Sách dạy từng từ ở dạng chuẩn, nên càng học sách thì khoảng cách với tiếng Anh thật càng lộ ra.

Thứ nhất là nối âm: phụ âm cuối của từ này dính vào nguyên âm đầu của từ sau thành một khối. Bài hát chậm cho bạn nghe rõ chỗ nối, thứ gần như không quan sát được ở tốc độ nói bình thường.

Thứ hai là dạng yếu của từ chức năng. Các từ như of, and, for, to trong câu nói thật bị đọc rất nhẹ, nguyên âm rút về một âm mờ. Người học quen phát âm rõ từng từ thường sốc khi phát hiện mình đã bỏ sót chúng hoàn toàn.

Thứ ba là nhịp trọng âm. Tiếng Anh phân bố thời gian theo trọng âm chứ không theo âm tiết: các âm tiết được nhấn rơi cách đều nhau, còn âm tiết không nhấn bị nén lại cho vừa. Đây chính là lý do bạn thấy người bản xứ nói nhanh, trong khi thực ra họ chỉ nén phần không nhấn. Bài hát có nhịp trống rõ làm quy luật này lộ ra, vì các từ được nhấn rơi đúng vào phách.

Những lỗi dưới đây đều xuất phát từ thiện chí, và đều làm mất thời gian mà không tạo ra tiến bộ:

Với trẻ nhỏ, bài hát thường là cách vào tự nhiên nhất chứ không chỉ là phương pháp bổ trợ, vì trẻ chưa cần hiểu nghĩa từng chữ mới chịu lặp lại. Điều đó đổi cách chọn bài và cách kèm.

Bài cho trẻ nên rất ngắn, câu lặp gần như nguyên vẹn, và gắn với hành động cơ thể hoặc con vật, đồ vật quen thuộc. Vốn từ cần cụ thể và nhìn thấy được chứ không trừu tượng. Nhạc pop người lớn dù chậm vẫn không hợp: nội dung xa với đời sống của trẻ nên không có gì để trẻ neo vào.

Về cách kèm, đừng bắt trẻ dịch. Trẻ học nghĩa qua liên hệ trực tiếp giữa âm thanh và sự vật, và bước dịch sang tiếng Việt chèn thêm một tầng trung gian làm chậm quá trình đó. Vừa hát vừa làm động tác minh hoạ hiệu quả hơn nhiều so với giải thích nghĩa.

Cuối cùng, tần suất quan trọng hơn thời lượng: mười phút mỗi ngày với ba bài quen thuộc tốt hơn một buổi dài với mười bài mới. Kho nhạc trên Từ Vựng 123 chủ yếu là nhạc pop dành cho người học từ tuổi thiếu niên trở lên, nên với trẻ nhỏ bạn nên chọn thêm nguồn nhạc thiếu nhi chuyên biệt.

Đặt kỳ vọng đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn không bỏ cuộc ở đúng lúc mọi thứ bắt đầu có tác dụng. Vốn từ là thứ tiến nhanh nhất: học kỹ theo quy trình năm bước ở trên, sau khoảng ba tuần bạn sẽ bắt đầu gặp lại chính những từ đã nhặt trong các bài khác và trong phim, và đó là dấu hiệu rõ ràng đầu tiên.

Kỹ năng nghe đi chậm hơn nhiều, thường là hai đến ba tháng đều đặn mới thấy khác biệt rõ, và nó không đến dần mà đến theo bậc: một hôm bạn mở một bài chưa từng nghe và bỗng bắt được nguyên một câu mà không cần nhìn lời. Trước thời điểm đó bạn sẽ có cảm giác giậm chân tại chỗ, và đó là giai đoạn bình thường chứ không phải dấu hiệu phương pháp sai.

Phát âm là phần cần kiên nhẫn nhất và cũng cần thêm công cụ khác. Bài hát giúp tai bạn nhận ra chỗ nối âm và chỗ nuốt âm, nhưng để miệng làm được thì phải nhại lại thành tiếng, và nên đối chiếu với phát âm chuẩn trong từ điển thay vì với giọng ca sĩ.

Một mốc thực tế để tự kiểm: sau ba tháng, hãy mở lại chính bài hát đầu tiên bạn từng học và nghe không lời. Nếu bây giờ nó dễ đến mức hơi nhàm, bạn đã đi được một quãng dài hơn cảm giác của mình.