Mệnh đề quan hệ trong tiếng Anh: cách dùng who, whom, which, that, whose, where, when

Mệnh đề quan hệ là mệnh đề đứng ngay sau một danh từ để nói rõ hơn về danh từ đó, mở đầu bằng who (người), which (vật), that (người hoặc vật), whose (của ai), where (nơi), when (lúc). Ví dụ: hai câu I have a friend. She lives in Toronto. ghép thành I have a friend who lives in Toronto. — Tôi có một người bạn sống ở Toronto.

Bảng đại từ và trạng từ quan hệ

Từ	Thay cho	Vai trò	Ví dụ
who	người	chủ ngữ hoặc tân ngữ	The man who lives next door is a doctor.
whom	người	tân ngữ (trang trọng)	The woman whom I met yesterday is my new boss.
which	vật, con vật	chủ ngữ hoặc tân ngữ	The laptop which I bought last week is already broken.
that	người hoặc vật	chỉ trong mệnh đề xác định	This is the song that made her famous.
whose	sở hữu (của người/vật)	đứng trước danh từ	I know a girl whose father is a pilot.
where	nơi chốn	= in/at which	This is the house where I grew up.
when	thời gian	= on/in which	I remember the day when we first met.
why	lý do	sau the reason	That's the reason why I left.

Phát âm: who /huː/, whom /huːm/, whose /huːz/ (đọc giống who's), which /wɪtʃ/.

Mệnh đề xác định và không xác định

	Xác định	Không xác định
Chức năng	Cần để biết đang nói về ai, cái nào	Chỉ thêm thông tin, bỏ đi câu vẫn đủ nghĩa
Dấu phẩy	Không có	Có dấu phẩy hai bên
Dùng that	Được	Không được
Bỏ đại từ	Được, nếu là tân ngữ	Không được
Ví dụ	The students who passed the test got a prize.	My mother, who is 60, still goes jogging.

Dấu phẩy có thể đổi nghĩa cả câu:

• My brother who lives in Hanoi is a doctor. — Người anh sống ở Hà Nội (trong số các anh) là bác sĩ.
• My brother, who lives in Hanoi, is a doctor. — Anh tôi (chỉ có một) là bác sĩ; tiện nói thêm anh ấy sống ở Hà Nội.

Khi nào được bỏ đại từ quan hệ

Trong mệnh đề xác định, nếu who/which/that làm tân ngữ (phía sau có chủ ngữ riêng) thì bỏ được:

• The book I borrowed is really good. = The book (that) I borrowed…
• Is this the person you were talking about?

Nếu đại từ làm chủ ngữ (phía sau là động từ) thì bắt buộc giữ: The man who called you is here. — bỏ who thành The man called you is here là câu sai.

Khi nào nên dùng that

that thường được ưu tiên sau so sánh nhất, số thứ tự và các từ như all, everything, something, nothing, only:

• It's the best film that I've ever seen.
• Everything that he said was true.
• She was the first person that helped me.

which thay cho cả mệnh đề

Sau dấu phẩy, which có thể nói về cả sự việc phía trước, không chỉ một danh từ: He passed the exam, which surprised everyone. — Anh ấy thi đỗ, điều đó làm mọi người bất ngờ. Chỗ này không dùng that hay what.

Giới từ trong mệnh đề quan hệ

• Văn nói: giới từ để cuối. This is the room I sleep in. · The person I spoke to was very kind.
• Văn trang trọng: giới từ đưa lên trước which/whom. This is the room in which I sleep. · The person to whom I spoke was very kind.
• Sau giới từ không dùng that hoặc who: ✗ in that, ✗ to who.

Rút gọn mệnh đề quan hệ

• Nghĩa chủ động → V-ing: The girl sitting next to me is my cousin. = The girl who is sitting next to me…
• Nghĩa bị động → V3: The cakes made by my grandmother are delicious. = The cakes which are made by…

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ The man who he lives next door… → ✓ The man who lives next door… who đã thay cho he, không lặp chủ ngữ.
• ✗ The book which I bought it… → ✓ The book which I bought…
• ✗ My father, that is a teacher, … → ✓ My father, who is a teacher, … Sau dấu phẩy không dùng that.
• ✗ The girl lives next door is friendly. → ✓ The girl who lives next door is friendly.
• ✗ the city which I was born → ✓ the city where I was born hoặc the city which I was born in
• ✗ a friend who's car was stolen → ✓ a friend whose car was stolen who's là who is.

Nhớ nhanh

• who: người · which: vật · that: cả hai (không dùng sau dấu phẩy) · whose: của ai · where: nơi · when: lúc.
• Không lặp lại chủ ngữ hay tân ngữ sau đại từ quan hệ.
• Làm tân ngữ thì bỏ được; làm chủ ngữ thì phải giữ.
• Có dấu phẩy là thông tin thêm; không dấu phẩy là thông tin để xác định.

Bài tiếp theo trong lộ trình: liên từ because, although, but, so. Toàn bộ chủ điểm có ở mục ngữ pháp tiếng Anh.