Đại từ nghi vấn tiếng Trung: cách hỏi với 什么, 谁, 哪里, 怎么

Đại từ nghi vấn (疑问代词, yíwèn dàicí) là các từ để hỏi như 什么 (shénme – cái gì), 谁 (shéi – ai), 哪儿 (nǎr – ở đâu), 怎么 (zěnme – thế nào). Quy tắc chung: đặt từ để hỏi vào đúng chỗ của thông tin cần hỏi, giữ nguyên trật tự câu kể và không thêm 吗. Ví dụ: 我去超市。 (Wǒ qù chāoshì. – Tôi đi siêu thị) → 你去哪儿？ (Nǐ qù nǎr? – Bạn đi đâu?).

Điểm này giống tiếng Việt (“bạn đi đâu?”) và khác tiếng Anh, nơi từ để hỏi phải đưa lên đầu câu.

Bảng đại từ nghi vấn tiếng Trung

Từ để hỏi	Phiên âm	Hỏi về	Ví dụ
什么	shénme	cái gì, gì	你叫什么名字？ Nǐ jiào shénme míngzi? – Bạn tên là gì?
谁	shéi / shuí	ai	他是谁？ Tā shì shéi? – Anh ấy là ai?
哪 + lượng từ	nǎ	… nào	你要哪个？ Nǐ yào nǎge? – Bạn lấy cái nào?
哪儿 / 哪里	nǎr / nǎlǐ	ở đâu	洗手间在哪儿？ Xǐshǒujiān zài nǎr? – Nhà vệ sinh ở đâu?
什么时候	shénme shíhou	khi nào	你什么时候回来？ Nǐ shénme shíhou huílai? – Khi nào bạn về?
几	jǐ	mấy (số nhỏ)	现在几点？ Xiànzài jǐ diǎn? – Bây giờ mấy giờ?
多少	duōshao	bao nhiêu	这个多少钱？ Zhège duōshao qián? – Cái này bao nhiêu tiền?
怎么	zěnme	làm thế nào; sao lại	这个字怎么读？ Zhège zì zěnme dú? – Chữ này đọc thế nào?
怎么样	zěnmeyàng	ra sao, thế nào (đánh giá)	你觉得怎么样？ Nǐ juéde zěnmeyàng? – Bạn thấy thế nào?
为什么	wèishénme	tại sao	你为什么学中文？ Nǐ wèishénme xué Zhōngwén? – Sao bạn học tiếng Trung?
多 + tính từ	duō	bao (cao, xa, lâu…)	你多高？ Nǐ duō gāo? – Bạn cao bao nhiêu?

Giữ nguyên vị trí như câu trả lời

Cách đặt câu hỏi nhanh nhất: viết câu trả lời ra, rồi thay phần cần hỏi bằng từ để hỏi.

Câu kể	Câu hỏi
他是我哥哥。 Tā shì wǒ gēge. – Anh ấy là anh trai tôi.	他是谁？ Tā shì shéi? – Anh ấy là ai?
我想吃饺子。 Wǒ xiǎng chī jiǎozi. – Tôi muốn ăn sủi cảo.	你想吃什么？ Nǐ xiǎng chī shénme? – Bạn muốn ăn gì?
我明天去。 Wǒ míngtiān qù. – Mai tôi đi.	你什么时候去？ Nǐ shénme shíhou qù? – Khi nào bạn đi?
我坐地铁去。 Wǒ zuò dìtiě qù. – Tôi đi tàu điện ngầm.	你怎么去？ Nǐ zěnme qù? – Bạn đi bằng gì?
王老师教我们。 Wáng lǎoshī jiāo wǒmen. – Thầy Vương dạy chúng tôi.	谁教你们？ Shéi jiāo nǐmen? – Ai dạy các bạn?

Cách dùng từng từ để hỏi

什么: cái gì

Đứng một mình làm tân ngữ, hoặc đứng trước danh từ với nghĩa “… gì”:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
这是什么？	Zhè shì shénme?	Đây là cái gì?
你喜欢什么颜色？	Nǐ xǐhuan shénme yánsè?	Bạn thích màu gì?
你在做什么？	Nǐ zài zuò shénme?	Bạn đang làm gì?

谁: ai

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
谁是你的老师？	Shéi shì nǐ de lǎoshī?	Ai là giáo viên của bạn?
这是谁的书？	Zhè shì shéi de shū?	Đây là sách của ai?
你在等谁？	Nǐ zài děng shéi?	Bạn đang đợi ai?

谁 có hai cách đọc, shéi phổ biến hơn trong khẩu ngữ, shuí thường nghe trong đọc chuẩn. Cả hai đều đúng.

哪 và 哪儿 / 哪里: nào, ở đâu

哪 phải đi với lượng từ hoặc số (哪个, 哪本, 哪天). 哪儿 và 哪里 cùng nghĩa “ở đâu”; 哪儿 thường nghe ở phía Bắc Trung Quốc, 哪里 dùng rộng ở phía Nam và Đài Loan.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
你是哪国人？	Nǐ shì nǎ guó rén?	Bạn là người nước nào?
哪本书是你的？	Nǎ běn shū shì nǐ de?	Cuốn sách nào là của bạn?
你住在哪里？	Nǐ zhù zài nǎlǐ?	Bạn sống ở đâu?

几 và 多少: mấy, bao nhiêu

几 dùng khi người hỏi đoán con số nhỏ (thường dưới 10) và phải có lượng từ. 多少 dùng cho số lớn hoặc không đoán được, lượng từ có thể bỏ.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
你家有几口人？	Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?	Nhà bạn có mấy người?
你今年几岁？	Nǐ jīnnián jǐ suì?	Năm nay cháu mấy tuổi? (hỏi trẻ nhỏ)
你今年多大？	Nǐ jīnnián duō dà?	Năm nay bạn bao nhiêu tuổi? (hỏi người trẻ, ngang hàng)
你们学校有多少学生？	Nǐmen xuéxiào yǒu duōshao xuésheng?	Trường các bạn có bao nhiêu học sinh?
你的电话号码是多少？	Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?	Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?

Chọn lượng từ đi sau 几 xem bài lượng từ trong tiếng Trung.

怎么: làm thế nào, sao lại

怎么 đứng trước động từ. Nó có hai nghĩa: hỏi cách thức, và hỏi với ý ngạc nhiên hay trách.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
去火车站怎么走？	Qù huǒchēzhàn zěnme zǒu?	Đi đến ga tàu thế nào? (cách thức)
这个用中文怎么说？	Zhège yòng Zhōngwén zěnme shuō?	Cái này tiếng Trung nói thế nào?
你怎么没来？	Nǐ zěnme méi lái?	Sao bạn lại không đến? (ngạc nhiên)
怎么了？	Zěnme le?	Sao thế? Có chuyện gì vậy?

怎么样: thế nào (hỏi ý kiến, đánh giá)

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
这件衣服怎么样？	Zhè jiàn yīfu zěnmeyàng?	Cái áo này thế nào?
我们明天去，怎么样？	Wǒmen míngtiān qù, zěnmeyàng?	Mai mình đi, được không?

为什么 và 怎么: tại sao

为什么 hỏi lý do một cách trung tính. Dùng 怎么 để hỏi “sao” thì câu mang cảm xúc ngạc nhiên, khó hiểu hoặc trách:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
你为什么想去中国？	Nǐ wèishénme xiǎng qù Zhōngguó?	Tại sao bạn muốn đi Trung Quốc? (hỏi lý do)
你怎么还不睡觉？	Nǐ zěnme hái bù shuìjiào?	Sao giờ này còn chưa ngủ? (trách nhẹ)

多 + tính từ: bao cao, bao xa, bao lâu

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
从这儿到机场要多长时间？	Cóng zhèr dào jīchǎng yào duō cháng shíjiān?	Từ đây ra sân bay mất bao lâu?
你家离学校多远？	Nǐ jiā lí xuéxiào duō yuǎn?	Nhà bạn cách trường bao xa?

Làm câu hỏi mềm hơn với 呢

Thêm 呢 cuối câu có từ để hỏi làm câu nghe thân mật, bớt cộc: 你在干什么呢？ (Nǐ zài gàn shénme ne? – Bạn đang làm gì đấy?). Không bao giờ thêm 吗. So sánh ba trợ từ cuối câu ở bài phân biệt 吗, 呢, 吧.

Khi từ để hỏi không dùng để hỏi

Đi với 都 hoặc 也, từ để hỏi mang nghĩa “bất kỳ, mọi”:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我什么都不想吃。	Wǒ shénme dōu bù xiǎng chī.	Tôi chẳng muốn ăn gì cả.
谁都知道这件事。	Shéi dōu zhīdào zhè jiàn shì.	Ai cũng biết chuyện này.
周末我哪儿也不去。	Zhōumò wǒ nǎr yě bù qù.	Cuối tuần tôi không đi đâu cả.

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 什么你想吃？	✓ 你想吃什么？ Nǐ xiǎng chī shénme?	Từ để hỏi nằm đúng chỗ tân ngữ, không đưa lên đầu như tiếng Anh.
✗ 你去哪儿吗？	✓ 你去哪儿？ Nǐ qù nǎr?	Có từ để hỏi thì không thêm 吗.
✗ 你回来什么时候？	✓ 你什么时候回来？ Nǐ shénme shíhou huílai?	Thời gian đứng trước động từ, kể cả khi hỏi.
✗ 你去怎么？	✓ 你怎么去？ Nǐ zěnme qù?	怎么 luôn đứng trước động từ.
✗ 你家有几人？	✓ 你家有几口人？ Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?	几 phải có lượng từ.
✗ 你是什么国人？	✓ 你是哪国人？ Nǐ shì nǎ guó rén?	Hỏi “nước nào” dùng 哪.

Nhớ nhanh

• Đặt từ để hỏi vào chỗ của câu trả lời, không đảo câu, không thêm 吗.
• 什么 gì · 谁 ai · 哪 + lượng từ nào · 哪儿/哪里 đâu · 什么时候 khi nào.
• 几 + lượng từ cho số nhỏ · 多少 cho số lớn.
• 怎么 + động từ = làm thế nào; 怎么 còn là “sao lại”. 为什么 = tại sao (trung tính). 怎么样 = thế nào (đánh giá).
• Từ để hỏi + 都/也 = “bất kỳ”: 什么都, 谁都, 哪儿也.

Bài tiếp theo trong lộ trình: phân biệt 会, 能, 可以.