Cách học tiếng Anh qua phim hiệu quả: quy trình 4 bước mỗi buổi 30 phút
Nội dung bài viết
Học tiếng Anh qua phim có hiệu quả khi xem ít nhưng xem kỹ: chọn một cảnh 5–10 phút vừa trình độ, xem lượt đầu để hiểu chuyện, lượt hai tra và lưu 5–8 từ hoặc cụm, lượt ba che phụ đề tiếng Việt và nghe lại từng câu, rồi hôm sau ôn lại những từ đã lưu. Một buổi như vậy mất khoảng 30 phút. Xem liền hai tiếng với phụ đề tiếng Việt thì gần như không đọng lại gì, vì mắt đọc tiếng Việt còn tai không phải làm việc.
Dưới đây là cách chọn phim theo trình độ, cách chuẩn bị phụ đề, quy trình bốn bước cho mỗi buổi, lịch một tuần và cách đo tiến bộ.
Cần biết bao nhiêu từ thì xem phim mới hiểu
Một nghiên cứu của Stuart Webb và Michael Rodgers (Applied Linguistics, 2009) phân tích kịch bản 318 bộ phim, gần 2,8 triệu từ, và tính được:
| Vốn từ (họ từ thông dụng nhất, cộng tên riêng) | Tỷ lệ từ trong thoại phim nhận ra được |
|---|---|
| 3.000 họ từ | khoảng 95,8% |
| 6.000 họ từ | khoảng 98,2% |
Nói cách khác, ngay cả khi biết 3.000 họ từ thông dụng, cứ 100 từ trong thoại phim vẫn có khoảng 4 từ lạ. Con số này giải thích hai điều: người mới cần phụ đề hỗ trợ và nên bắt đầu bằng phim dễ; còn người đã khá vẫn gặp từ mới thường xuyên, nên phải biết lọc từ nào đáng học. Cách lọc có ở bài học từ vựng tiếng Anh qua phim.
Chọn phim theo trình độ
| Trình độ | Nên xem | Vì sao |
|---|---|---|
| Mới bắt đầu (A1–A2) | Phim hoạt hình, loạt phim thiếu nhi tập ngắn | Thu âm trong phòng thu nên rõ tiếng, câu ngắn, hình ảnh giải thích thay lời |
| Trung cấp (B1–B2) | Sitcom đời thường: Modern Family, Friends, The Office | Tập khoảng 20 phút, bối cảnh và nhân vật lặp lại nên từ vựng cũng lặp lại |
| Khá (C1 trở lên) | Phim chính kịch, hình sự, phim tài liệu | Thoại nhanh, nhiều giọng vùng miền, nhiều từ chuyên ngành |
Phép thử nhanh: xem một cảnh 3 phút chỉ với phụ đề tiếng Anh. Theo kịp phần lớn nội dung thì phim vừa sức. Mất dấu câu chuyện sau vài câu thì phim đang quá khó, nên đổi sang loại dễ hơn thay vì cố. Gợi ý cụ thể theo từng loại có ở bài học tiếng Anh qua phim hoạt hình và học tiếng Anh qua phim Friends và các sitcom. Người đang bắt đầu từ con số gần không nên đọc lộ trình cho người mới bắt đầu.
Ưu tiên tập ngắn hơn phim dài. Một tập 20 phút xem lại được nhiều lần trong một buổi; một phim 2 tiếng thì xem một lượt đã hết buổi.
Chuẩn bị phụ đề
- Phụ đề song ngữ Anh - Việt cho lượt đầu: Netflix không có sẵn chế độ này, phải dùng tiện ích trên trình duyệt máy tính. Cách bật ở bài bật phụ đề song ngữ trên Netflix, so sánh tiện ích ở bài extension phụ đề song ngữ Netflix.
- Chỉ phụ đề tiếng Anh cho lượt nghe lại. Nếu không dùng tiện ích, đổi phụ đề trong menu Âm thanh và phụ đề của Netflix.
- Không phụ đề chỉ dùng ở lượt cuối với cảnh đã học kỹ, để kiểm tra tai.
Quy trình 4 bước cho một buổi 30 phút
Bước 1: Xem một lượt để hiểu chuyện (khoảng 10 phút)
Chọn một cảnh 5–10 phút có nhiều thoại, tránh cảnh hành động và cảnh có nhạc nền to. Xem một mạch với phụ đề song ngữ, không dừng, không tra. Mục tiêu duy nhất là biết nhân vật đang nói về chuyện gì, để các lượt sau đầu óc rảnh cho phần ngôn ngữ.
Bước 2: Xem lại, nhặt 5–8 từ hoặc cụm (khoảng 10 phút)
Xem lại đúng cảnh đó. Gặp chỗ không hiểu thì dừng, tra nghĩa, và lưu kèm nguyên câu thoại. Giới hạn 5–8 mục mỗi buổi: lưu 25 từ một tối thì sau một tuần có gần 200 từ chưa ôn, và đó là lúc người ta bỏ. Ưu tiên cụm hơn từ lẻ, ví dụ lưu (/ˌfɪɡjər ˈaʊt/, tìm ra, hiểu ra) thay vì chỉ lưu .
Bước 3: Che tiếng Việt, nghe lại từng câu (khoảng 7 phút)
Chọn 3–5 câu chứa từ vừa lưu. Tắt hoặc làm mờ dòng tiếng Việt, nghe mỗi câu 2–3 lần cho tới khi nghe ra nguyên câu bằng tai. Câu nào vẫn không ra dù đã biết hết từ, gần như chắc là do nối âm: đọc thành /ˈɡʌnə/, thành /ˈwɑːnə/, thành /ˈdɪdʒə/. Nghe ra được những khối âm này là phần tiến bộ rõ nhất của việc học qua phim.
Muốn luyện cả phần nói, lấy đúng đoạn này để nói đuổi theo diễn viên, xem bài shadowing là gì và cách luyện.
Bước 4: Hôm sau ôn lại (3 phút)
Ba bước đầu là thu thập, bước này mới là ghi nhớ. Đọc lại các câu đã lưu, che nghĩa và tự nhớ. Từ nào quên thì nghe lại câu gốc trong phim. Dùng flashcard hoặc ứng dụng ôn theo lặp lại ngắt quãng sẽ đỡ phải tự nhớ hôm nào ôn gì.
| Bước | Việc | Thời gian |
|---|---|---|
| 1 | Xem liền một cảnh 5–10 phút, phụ đề song ngữ | 10 phút |
| 2 | Xem lại, lưu 5–8 từ hoặc cụm kèm câu | 10 phút |
| 3 | Che tiếng Việt, nghe lại 3–5 câu | 7 phút |
| 4 | Ôn từ của buổi trước | 3 phút |
Lịch mẫu một tuần
Điểm chính của lịch này là cảnh cũ được quay lại, không phải tối nào cũng cảnh mới.
| Ngày | Việc |
|---|---|
| Thứ hai | Cảnh A: đủ 4 bước |
| Thứ ba | Ôn từ cảnh A, học cảnh B |
| Thứ tư | Ôn A và B; xem lại cảnh A chỉ với phụ đề tiếng Anh |
| Thứ năm | Ôn từ, học cảnh C |
| Thứ sáu | Ôn từ; chọn 30 giây trong cảnh A để nói theo |
| Cuối tuần | Xem phim giải trí, không thao tác gì; hoặc xem lại cảnh A, B, C không phụ đề |
Đo tiến bộ bằng gì
- Xem lại cảnh của tuần trước không cần tiếng Việt: hiểu được bao nhiêu phần so với lần đầu.
- Số lần phải nghe lại một câu: tuần đầu có thể 4–5 lần, vài tuần sau giảm xuống 1–2 lần.
- Số cụm đã nhớ khi ôn, không phải số cụm đã lưu.
- Nghe chép chính tả một đoạn 1 phút mỗi tháng và so số lỗi, cách làm ở bài nghe chép chính tả qua phim.
Đừng lấy "xem phim không cần phụ đề" làm mốc hằng tuần. Với phần lớn người học, đó là đích sau nhiều tháng hoặc vài năm, đo sớm chỉ gây nản.
Bốn lỗi làm việc xem phim thành vô ích
- Đọc dòng tiếng Việt suốt buổi. Ở bước 3 phải che hẳn dòng này đi, không trông vào ý chí.
- Chọn phim quá khó vì thích. Phim pháp đình hay phim khoa học viễn tưởng thoại dày dễ khiến người ở trình độ trung cấp nản sau vài buổi.
- Lưu quá nhiều từ. Danh sách dài hơn khả năng ôn là dấu hiệu sắp bỏ.
- Không bao giờ xem lại cảnh cũ. Từ và âm thanh vào đầu nhờ lặp lại, không nhờ số cảnh đã xem.
Muốn tìm phim để bắt đầu, xem danh sách phim ở trang học tiếng Anh qua phim.
