Cách học từ vựng tiếng Anh qua phim: lọc từ nào, ghi và ôn thế nào
Nội dung bài viết
Học từ vựng tiếng Anh qua phim hiệu quả nhất khi chỉ nhặt 5–8 từ hoặc cụm mỗi buổi, ưu tiên cụm động từ và câu nói cửa miệng sẽ gặp lại (như , , ), lưu kèm nguyên câu thoại, rồi ôn lại vào những ngày sau. Thuật ngữ chuyên ngành, tên riêng, tiếng lóng nhất thời thì tra cho hiểu cảnh nhưng không đưa vào danh sách ôn. Một cảnh 10 phút có thể có vài chục chỗ lạ; lưu hết là cách nhanh nhất để bỏ cuộc sau một tuần.
Cần biết bao nhiêu từ để hiểu thoại phim
Webb và Rodgers (Applied Linguistics, 2009) phân tích kịch bản 318 bộ phim và thấy: biết 3.000 họ từ thông dụng nhất (cộng tên riêng) thì nhận ra khoảng 95,8% từ trong thoại; biết 6.000 họ từ thì khoảng 98,2%. Hai hệ quả thực tế:
- Vài nghìn từ thông dụng quyết định phần lớn khả năng hiểu phim. Từ lạ gặp trong phim nếu thuộc nhóm thông dụng thì rất đáng học.
- Kể cả người khá vẫn gặp từ lạ đều đặn, nên phải chọn lọc, không thể học mọi từ gặp phải.
Tiếng Anh trong phim khác sách ở đâu
- Nối âm và dạng rút gọn. thường nghe như "whaddaya wanna do". Nghe không ra thường không phải do thiếu từ mà do chưa quen dạng nói của từ đã biết.
- Cụm động từ. Người bản xứ nói nhiều hơn . Đây là phần đáng học nhất trong phim.
- Từ đệm. , , , xuất hiện dày đặc, ít mang nghĩa nhưng chiếm chỗ trong câu.
- Tiếng lóng và tham chiếu văn hoá. Thú vị nhưng thường ít dùng lại được.
Bốn câu hỏi để lọc một từ
1. Thiếu từ này có hiểu được câu không?
Bỏ qua mà vẫn hiểu câu thì thường chưa cần lưu. Ưu tiên từ mà thiếu nó cả câu sụp, thường là động từ chính và danh từ chính.
2. Có khả năng gặp lại không?
Đây là câu hỏi lọc mạnh nhất. Trong một cảnh phim hình sự, (/əˈreɪnmənt/, phiên đọc cáo trạng) và (/ˌfɪɡjər ˈaʊt/, tìm ra, hiểu ra) đều có thể lạ. Nhưng figure out gặp gần như hằng ngày, còn từ kia hiếm khi gặp lại ngoài phim pháp đình. Phép thử: có đặt được một câu đời thường với từ này trong tuần tới không? Không nghĩ ra thì bỏ qua.
3. Là từ lẻ hay một cụm?
Trong phim, thứ đáng lưu thường là cụm. Lưu thì không học thêm được gì; lưu (giúp ai một tay) mới là thứ mới. Khi tra, bôi chọn cả cụm thay vì từng từ.
4. Cần nhận ra hay cần nói được?
Với phần lớn từ trong phim, nghe nhận ra là đủ. Chỉ một nhóm nhỏ, những câu muốn dùng khi nói, mới cần luyện phát âm và dùng thử. Đánh dấu riêng nhóm này.
Những loại từ nên bỏ qua
| Loại | Vì sao bỏ |
|---|---|
| Thuật ngữ y khoa, pháp lý, quân sự | Hiếm gặp lại, trừ khi làm đúng ngành đó |
| Tên riêng, địa danh, tên món ăn, nhãn hàng | Là tên gọi, không phải từ vựng dùng lại được |
| Tiếng lóng theo thời | Lỗi thời nhanh, dùng sai ngữ cảnh nghe rất lạ |
| Từ cổ trong phim lịch sử, phim giả tưởng | Không còn dùng trong giao tiếp |
| Câu chửi thề | Nhận ra là đủ, không cần luyện dùng |
Ví dụ lọc một cảnh sitcom
| Gặp trong phim | Nghĩa | Quyết định | Lý do |
|---|---|---|---|
| /ˌfɪɡjər ˈaʊt/ | tìm ra, hiểu ra | Lưu | Cụm động từ gặp hằng ngày |
| /ˌhæŋ ˈaʊt/ | đi chơi, tụ tập | Lưu | Cách nói thông dụng nhất về gặp bạn bè |
| /aɪm broʊk/ | Tôi hết sạch tiền. | Lưu cả câu | Nghĩa "hết tiền" khác nghĩa "hỏng" đã biết của |
| /pʊt ˈʌp wɪð/ | chịu đựng | Lưu | Nghĩa cả cụm không đoán được từ từng từ |
| /ɪts ˈʌp tə juː/ | Tuỳ bạn. | Lưu cả câu | Dùng lại được ngay |
| whaddaya () | — | Không lưu, nghe lại vài lần | Không phải từ mới, là dạng nói nhanh; việc của tai |
| , | từ đệm | Không lưu | Chỉ cần quen tai |
| /səˈpiːnə/ | trát đòi hầu toà | Không lưu | Thuật ngữ pháp lý hiếm gặp |
Tám chỗ lạ, năm thứ đáng lưu. Tỷ lệ này giải thích vì sao giới hạn 5–8 mục mỗi buổi không phải hạ tiêu chuẩn: phần lớn từ lạ trong phim không đáng đưa vào danh sách ôn.
Ghi từ thế nào để sau này còn hiểu
| Cột | Ví dụ |
|---|---|
| Cụm (không phải từ lẻ) | |
| Phiên âm | /kʌm ˈʌp wɪð/ |
| Nghĩa trong cảnh này | nghĩ ra (ý tưởng, kế hoạch) |
| Câu gốc trong phim | chép đúng câu thoại chứa cụm |
| Phim, tập, cảnh | tên phim, số tập, "cảnh ở quán cà phê" |
| Câu tự đặt |
Câu gốc giúp nhớ đúng nghĩa đang dùng, vì phần lớn từ tiếng Anh có nhiều nghĩa. Tên cảnh nghe thừa nhưng giúp gợi lại ngữ cảnh khi ôn.
Nhặt bao nhiêu từ và ôn thế nào
5–8 mục cho một buổi 30 phút, năm buổi mỗi tuần là 25–40 mục một tuần. Ôn theo khoảng cách giãn dần: hôm sau, vài ngày sau, một tuần sau. Mỗi lần ôn, che nghĩa và nhớ lại cả câu gốc, rồi nghe lại câu đó trong phim nếu quên. Flashcard hoặc ứng dụng ôn lặp lại ngắt quãng giúp khỏi phải tự nhớ lịch.
Cách tổ chức cả buổi xem phim có ở bài cách học tiếng Anh qua phim: quy trình 4 bước. Cùng nguyên tắc lọc này áp dụng cho nhạc, xem bài học từ vựng qua lời bài hát tiếng Anh.
Học trước những từ chắc chắn gặp
Vì vài nghìn từ thông dụng chiếm phần lớn thoại phim, học trước nhóm từ này làm số từ lạ mỗi cảnh giảm rõ, và những từ còn lạ mới đúng là từ đáng nhặt. Có thể bắt đầu từ từ vựng tiếng Anh thông dụng và thành ngữ tiếng Anh hay gặp trong hội thoại.
