Giáo trình chuẩn HSK 5 bài 11: 闹钟的危害 (Tác hại của đồng hồ báo thức)

Admin

17 tháng 9, 202610 phút đọc105 lượt xem

Nội dung bài viết

Bài 11 bàn về việc bị chuông báo thức đánh thức đột ngột ảnh hưởng tới cơ thể và tâm trạng ra sao, kèm lớp từ về giấc ngủ, sức khoẻ và nghiên cứu khoa học. Ngữ pháp gồm bổ ngữ 来/过来, trợ từ 所, động từ 相当, số từ 数 và phân biệt 持续 với 继续.

Tên bài: (Nàozhōng de wēihài), nghĩa là “Tác hại của đồng hồ báo thức”. Bài nằm trong tập 上 của quyển HSK 5.

Từ mới bài 11 (36 từ)

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
bìyào	tính từ	cần thiết
bìmiǎn	động từ	tránh, tránh khỏi
cǎiyòng	động từ	áp dụng, sử dụng
chǎnpǐn	danh từ	sản phẩm
chíxù	động từ	kéo dài, duy trì liên tục
chuántǒng	danh từ, tính từ	truyền thống
chuānglián	danh từ	rèm cửa sổ
dǎozhì	động từ	dẫn đến, gây ra
dīluò	tính từ	sa sút, chán nản (tinh thần, tâm trạng)
guāngxiàn	danh từ	ánh sáng, tia sáng
guīlǜ	danh từ, tính từ	quy luật; điều độ, có nề nếp
hūxī	động từ	hô hấp, hít thở
huāng(zhāng)	tính từ	hoảng hốt, cuống cuồng
jìsuàn	động từ	tính toán
jìyì	động từ, danh từ	ghi nhớ; trí nhớ, ký ức
jīngshén	danh từ, tính từ	tinh thần; (đọc jīngshen) tỉnh táo, khoẻ khoắn, hăng hái
líng	danh từ	chuông
mófǎng	động từ	bắt chước, mô phỏng
nàozhōng	danh từ	đồng hồ báo thức
qiǎn	tính từ	nông; nhạt (màu); (giấc ngủ) không sâu
qíngxù	danh từ	cảm xúc, tâm trạng
rénlèi	danh từ	loài người, nhân loại
shīmián	động từ	mất ngủ
shíyàn	động từ, danh từ	làm thí nghiệm; cuộc thí nghiệm
shìchǎng	danh từ	thị trường; chợ
shù	số từ	vài, mấy (数十、数百)
suǒ	trợ từ	(đặt trước động từ, 所 + động từ + 的) cái mà, điều mà
wēihài	động từ	gây hại, làm nguy hại
xiàndài	danh từ, tính từ	thời hiện đại; hiện đại
xiāngdāng	động từ, phó từ	tương đương, ngang với; khá, tương đối
xiǎngshòu	động từ	hưởng thụ, tận hưởng
xīnlǐ	danh từ	tâm lý
yòngtú	danh từ	công dụng, mục đích sử dụng
yuànwàng	danh từ	nguyện vọng, mong ước
zhuānjiā	danh từ	chuyên gia
zhuàngtài	danh từ	trạng thái

Từ bổ sung

Các từ dưới đây có trong bài nhưng nằm ngoài danh sách từ bắt buộc của cấp này, hoặc ghép từ những chữ đã học trước đó.

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
guòdù	động từ	chuyển tiếp, quá độ
jīzhì	danh từ	cơ chế
qīngxǐng	tính từ, động từ	tỉnh táo; tỉnh lại
róuhé	tính từ	êm dịu, dịu nhẹ
shènshàngxiànsù	danh từ	adrenaline (hoóc môn tuyến thượng thận)
shēngwù	danh từ	sinh vật
shēngwùzhōng	danh từ	đồng hồ sinh học
xīnchéndàixiè	thành ngữ	sự trao đổi chất
xuèyā	danh từ	huyết áp

Ngữ pháp bài 11

1. Bổ ngữ 来/过来: trở lại trạng thái bình thường

Cấu trúc: 醒 + 来; động từ + 过来 (醒过来、明白过来、改过来)

Ngoài nghĩa hướng “lại đây”, 过来 sau động từ còn nói việc trở về trạng thái bình thường, đúng đắn: tỉnh lại sau khi ngủ say hay ngất (醒过来), hiểu ra sau lúc lơ mơ (明白过来), sửa sai thành đúng (改过来). 醒来 là cách nói gọn, hay gặp trong văn viết: 早上醒来.

Ngược lại, 过去 sau động từ nói việc mất đi trạng thái bình thường: 晕过去 (ngất đi), 睡过去 (thiếp đi). Tiếng Việt “tỉnh lại” và “ngất đi” cũng dùng “lại” và “đi” theo đúng hướng này.

Ví dụ:

Zǎoshang xǐnglái, wǒ fāxiàn wàimian xià xuě le.
Sáng ngủ dậy, tôi thấy bên ngoài đã có tuyết.
Tā shuìle yī tiān yī yè cái xǐng guòlai.
Anh ấy ngủ một ngày một đêm mới tỉnh lại.
Tīng tā shuōwán, wǒ cái míngbai guòlai.
Nghe anh ấy nói hết, tôi mới vỡ lẽ ra.
Zhège zì nǐ xiěcuò le, kuài gǎi guòlai.
Chữ này em viết sai rồi, mau sửa lại đi.

Lỗi hay gặp:

Nhầm hướng giữa 过来 và 过去. ✗ 病人终于醒过去了。 ✓ 病人终于醒过来了。

2. Trợ từ 所: cái mà, điều mà (văn viết)

Cấu trúc: Chủ ngữ + 所 + động từ + 的 (+ danh từ)

所 đặt ngay trước động từ trong cụm định ngữ có 的, biến cụm đó thành “cái mà ai đó làm”: 我所知道的 là “những gì tôi biết”. Bỏ 所 đi câu vẫn đúng và nghĩa không đổi; có 所 thì câu trang trọng, chặt chẽ hơn.

Động từ đi sau 所 phải là động từ mang được tân ngữ (知道、说、做、需要), vì danh từ đứng sau chính là đối tượng của hành động. Chủ ngữ luôn đứng trước 所, không đứng sau.

Ví dụ:

Zhè jiù shì wǒ suǒ zhīdào de qíngkuàng.
Đây chính là những gì tôi biết về tình hình.
Dàjiā suǒ shuō de huà, wǒ dōu jìzhù le.
Những lời mọi người nói, tôi đều nhớ cả.
Wǒmen suǒ xūyào de shì gèng duō de shíjiān.
Điều chúng tôi cần là thêm thời gian.
Tā suǒ zuò de yīqiè dōu shì wèile jiārén.
Tất cả những gì anh ấy làm đều vì gia đình.

Lỗi hay gặp:

Đặt 所 lên trước chủ ngữ như chữ “cái mà” trong tiếng Việt. ✗ 这是所我喜欢的歌。 ✓ 这是我所喜欢的歌。

3. 相当: tương đương; khá là

Cấu trúc: A + 相当于 + B; A 和 B + 相当; 相当 + tính từ

Làm động từ, 相当 nghĩa là ngang bằng, tương đương. Khi có đối tượng so sánh phía sau thì phải thêm 于: 一公斤相当于两斤. Khi hai bên đã nêu ở chủ ngữ thì 相当 đứng cuối: 两个人水平相当.

相当 còn làm phó từ chỉ mức độ, nghĩa là “khá, rất”, đứng trước tính từ: 相当难. Mức độ này cao hơn 比较, gần với 很.

Ví dụ:

Yī gōngjīn xiāngdāng yú liǎng jīn.
Một ki-lô-gam tương đương hai cân (Trung Quốc).
Tāmen liǎng gè rén de shuǐpíng xiāngdāng.
Trình độ của hai người họ ngang nhau.
Tā yī gè yuè de gōngzī xiāngdāng yú wǒ sān gè yuè de gōngzī.
Lương một tháng của anh ấy bằng lương ba tháng của tôi.
Zhè cì kǎoshì xiāngdāng nán.
Bài thi lần này khá khó.

Lỗi hay gặp:

Bỏ 于 khi có đối tượng phía sau. ✗ 一公斤相当两斤。 ✓ 一公斤相当于两斤。

4. Số từ 数: vài, mấy (văn viết)

Cấu trúc: 数 + 十/百/千/万 + (lượng từ) + danh từ; 数 + lượng từ

数 (đọc shù, thanh 4) chỉ một số lượng không xác định, nhưng không nhỏ: 数十人 là vài chục người, 数年 là mấy năm. Nghĩa giống 几 nhưng mang màu văn viết, hay gặp trong báo chí, bài khoa học.

Khác 几, 数 không dùng để hỏi. Cũng đừng đọc nhầm với 数 shǔ (đếm).

Ví dụ:

Shù bǎi rén cānjiāle zhè cì bǐsài.
Vài trăm người đã tham gia cuộc thi lần này.
Tā zài guówài shēnghuóle shù shí nián.
Ông ấy đã sống ở nước ngoài mấy chục năm.
Zhège chéngshì měi nián yǒu shù wàn rén lái lǚyóu.
Mỗi năm có vài vạn người đến thành phố này du lịch.

Lỗi hay gặp:

Dùng 数 để hỏi số lượng như 几. ✗ 你家有数口人？ ✓ 你家有几口人？

5. Phân biệt 持续 và 继续

Cấu trúc: (Sự việc) + 持续 + thời gian; 继续 + động từ

持续 nghĩa là kéo dài liên tục, không đứt quãng trong một khoảng thời gian. Chủ ngữ thường là sự việc, hiện tượng (mưa, sốt, nóng), và phía sau hay có thời lượng: 持续了三天.

继续 nghĩa là tiếp tục một hành động, thường là sau khi đã dừng lại, hoặc làm tiếp chứ không bỏ. Chủ ngữ hay là người, phía sau là động từ: 继续上课. Tiếng Việt “liên tục” gần với 持续, “tiếp tục” gần với 继续.

Ví dụ:

Dà yǔ chíxùle sān tiān.
Mưa to kéo dài ba ngày.
Xiūxi shí fēnzhōng, wǒmen jìxù shàngkè.
Nghỉ mười phút, chúng ta học tiếp.
Tā de gāoshāo chíxùle yī gè xīngqī.
Cơn sốt cao của anh ấy kéo dài một tuần.
Yǔ chíxù xiàle yī zhěng tiān, bǐsài zhǐhǎo míngtiān jìxù.
Mưa kéo dài suốt cả ngày, trận đấu đành để mai đấu tiếp.