Giáo trình chuẩn HSK 5 bài 13: 锯掉生活的“筐底” (Cưa bỏ “đáy giỏ” của cuộc sống)

Admin

17 tháng 9, 202610 phút đọc114 lượt xem

Nội dung bài viết

Bài 13 kể chuyện môn bóng rổ ra đời với chiếc giỏ đựng đào, từ đó bàn về cách thay đổi lối nghĩ để gỡ những vướng mắc trong cuộc sống. Ngữ pháp gồm 何况 (huống chi), 何必 (cần gì phải), 多亏 (may mà, nhờ có) và phân biệt 激烈 với 强烈.

Tên bài: (Jùdiào shēnghuó de “kuāngdǐ”), nghĩa là “Cưa bỏ “đáy giỏ” của cuộc sống”. Bài nằm trong tập 上 của quyển HSK 5.

Từ mới bài 13 (30 từ)

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
ānzhuāng	động từ	lắp đặt; cài đặt
cǎi	động từ	giẫm, đạp lên
chóngfù	động từ	lặp lại, trùng lặp
dāi	tính từ, động từ	ngây ra, đờ đẫn; ở lại, lưu lại
duànduànxùxù	tính từ	đứt quãng, lúc có lúc không
duōkuī	động từ	may mà, nhờ có
fǎngfú	phó từ, động từ	dường như, như thể; giống như
gōngchéngshī	danh từ	kỹ sư
gōngjù	danh từ	dụng cụ, công cụ
hàoqí	tính từ	tò mò, hiếu kỳ
hébì	phó từ	cần gì phải, hà tất
hékuàng	liên từ	huống chi, huống hồ; hơn nữa
jīqì	danh từ	máy, máy móc
jīliè	tính từ	kịch liệt, gay gắt, quyết liệt
jiǎ	danh từ	Giáp (can thứ nhất trong Thiên can); thứ nhất, bên A
liánmáng	phó từ	vội vàng, vội
qǐfā	động từ	gợi mở, khơi gợi, gợi ý
qìfēn	danh từ	bầu không khí
qiáo	động từ	nhìn, xem (khẩu ngữ)
qiúmí	danh từ	người hâm mộ bóng (bóng đá, bóng rổ...)
quēfá	động từ	thiếu, thiếu hụt
táo	danh từ	quả đào; cây đào
tóulán	động từ	ném rổ
xiàngmù	danh từ	hạng mục, dự án; môn thi đấu
xùnliàn	động từ	huấn luyện, tập luyện
yīzài	phó từ	nhiều lần, hết lần này đến lần khác
yǐ	danh từ	Ất (can thứ hai trong Thiên can); thứ hai, bên B
yòu'éryuán	danh từ	trường mẫu giáo
zàochéng	động từ	gây ra, dẫn đến (thường là hậu quả xấu)
zhuāng	động từ	chứa, đựng, cho vào; lắp

Tên riêng trong bài

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
	Mǎsàzhūsài Zhōu	bang Massachusetts (Mỹ)
	Zhānmǔshì Nàishǐmìsī	James Naismith (người sáng lập môn bóng rổ)

Từ bổ sung

Các từ dưới đây có trong bài nhưng nằm ngoài danh sách từ bắt buộc của cấp này, hoặc ghép từ những chữ đã học trước đó.

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
jù(zi)	danh từ, động từ	cái cưa; cưa
kuāng	danh từ	giỏ, sọt
kùnrǎo	động từ	làm khốn đốn, làm phiền não, quấy nhiễu
lángān	danh từ	lan can
shùnchàng	tính từ	trôi chảy, thông suốt
sīwéi	danh từ, động từ	tư duy; suy nghĩ
zǔ'ài	động từ	cản trở, ngăn trở

Ngữ pháp bài 13

1. 何况: huống chi, huống hồ

Cấu trúc: A (连)……都/也……，何况 B (呢)？ / Lý do 1，何况 lý do 2

何况 dùng để suy ra điều hiển nhiên: trường hợp khó hơn đã như vậy thì trường hợp dễ hơn càng như vậy. Vế trước thường có 连……都/也, vế sau là 何况 + trường hợp còn lại, hay kết thúc bằng 呢 thành câu hỏi tu từ. Tiếng Việt nói “đến thầy còn không biết, huống chi trò”, thứ tự lập luận giống hệt.

Cách dùng thứ hai: 何况 nối thêm một lý do nữa để củng cố ý đã nói, giống “huống hồ, hơn nữa”. Lúc này 何况 thường đi với 还 hoặc 又: 何况今天还下雨.

Ví dụ:

Zhège wèntí lián lǎoshī dōu bù huì, hékuàng wǒmen ne?
Câu này đến thầy giáo còn không làm được, huống chi chúng ta?
Dàrén dōu juéde lèi, hékuàng háizi.
Người lớn còn thấy mệt, huống hồ trẻ con.
Zǒulù qù yào yī ge xiǎoshí, hékuàng jīntiān hái xià yǔ, wǒmen dǎchē ba.
Đi bộ mất một tiếng, huống hồ hôm nay lại mưa, mình gọi taxi đi.
Tā zài Běijīng zhùle shí nián dōu méi qùguo nàr, hékuàng nǐ gāng lái ne?
Anh ấy sống ở Bắc Kinh mười năm còn chưa đến đó, huống chi bạn mới tới?

Lỗi hay gặp:

Người học hay đảo lập luận: vế trước phải là trường hợp khó hơn, ít có khả năng hơn, vế sau với 何况 là trường hợp dễ hơn.

✗ 孩子都觉得累，何况大人。

✓ 大人都觉得累，何况孩子。

2. 何必: cần gì phải, việc gì phải

Cấu trúc: (Chủ ngữ) + 何必 + động từ (+ 呢)？

何必 là câu hỏi tu từ mang nghĩa phủ định: không cần làm như vậy. 你何必生气呢？ nghĩa là “bạn không cần giận”. Cuối câu hay có 呢, đôi khi dùng dấu chấm than. Sắc thái giống tiếng Việt “cần gì phải, việc gì phải, hà tất”.

Nghĩa gần với 不必, nhưng 何必 mạnh hơn và thường hàm ý khuyên can, hơi trách. Vế trước thường nêu lý do vì sao không cần: 就几步路，何必打车呢？

Ví dụ:

Jiù jǐ bù lù, hébì dǎchē ne?
Có mấy bước chân, cần gì phải gọi taxi?
Nǐ hébì wèi zhè diǎnr xiǎoshì shēngqì?
Việc gì bạn phải giận vì chuyện nhỏ này?
Tā yǐjīng shuōle duìbuqǐ, nǐ hébì hái bù gāoxìng ne?
Anh ấy đã xin lỗi rồi, bạn hà tất còn không vui?
Chāoshì lí jiā hěn jìn, hébì kāichē qù?
Siêu thị gần nhà lắm, cần gì phải lái xe đi?

Lỗi hay gặp:

Thấy chữ 必 nên người học tưởng 何必 giống 必须 (phải). Thực ra 何必 mang nghĩa ngược lại: không cần.

✗ 明天考试，你何必早点儿睡。

✓ 明天考试，你必须早点儿睡。

3. 多亏: may mà, nhờ có

Cấu trúc: 多亏 (了) + người/sự việc，(才/要不然)……

多亏 nói một kết quả tốt có được nhờ ai đó hoặc nhờ một điều kiện nào đó, kèm ý biết ơn hay thấy may mắn. Sau 多亏 có thể là người (多亏你), danh từ (多亏了医生) hoặc cả một mệnh đề (多亏我带了伞).

Vế sau hay dùng 才 để nói kết quả tốt, hoặc 要不然/不然 để nói nếu không có điều đó thì đã hỏng. 多亏 cũng đứng được ở cuối câu dạng ……，多亏了……

Ví dụ:

Duōkuī nǐ bāngmáng, wǒ cái zhǎodàole zhè jiā yīyuàn.
Nhờ có bạn giúp, tôi mới tìm được bệnh viện này.
Duōkuī wǒ dàile sǎn, yàobùrán yīfu dōu shī le.
May mà tôi mang ô, không thì quần áo ướt hết rồi.
Duōkuīle yīshēng, tā de bìng hěn kuài jiù hǎo le.
Nhờ có bác sĩ, bệnh của anh ấy khỏi rất nhanh.
Zhè cì kǎoshì néng tōngguò, duōkuīle lǎoshī de bāngzhù.
Kỳ thi này qua được là nhờ thầy giúp đỡ.

Lỗi hay gặp:

Tiếng Việt “tại, do” dùng được cho cả chuyện tốt lẫn xấu, nên người học dùng 多亏 cho kết quả xấu. Kết quả xấu phải dùng 都怪 hoặc 因为.

✗ 多亏他，我们迟到了。

✓ 都怪他，我们迟到了。

4. Phân biệt 激烈 và 强烈

Cấu trúc: 激烈: 比赛/争论/竞争 + 激烈; 强烈: 阳光/愿望/感觉/反应 + 强烈, 强烈 + động từ

激烈 dùng cho hành động, sự việc có sự đối đầu, va chạm: trận đấu, cuộc tranh luận, cạnh tranh, giao tranh. Tiếng Việt tương ứng “gay gắt, quyết liệt, kịch liệt”.

强烈 dùng cho mức độ mạnh của cảm xúc, cảm giác, ánh sáng, ý muốn, phản ứng: 强烈的阳光, 强烈的愿望, 反应很强烈. 强烈 còn đứng trước động từ làm trạng ngữ: 强烈要求, 强烈反对; 激烈 hiếm khi dùng như vậy.

Ví dụ:

Jīntiān de lánqiú bǐsài fēicháng jīliè.
Trận bóng rổ hôm nay vô cùng quyết liệt.
Dàjiā duì zhège wèntí tǎolùn de hěn jīliè.
Mọi người thảo luận vấn đề này rất sôi nổi, gay gắt.
Zhōngwǔ de yángguāng tài qiángliè le, bié chūqu.
Nắng buổi trưa gắt quá, đừng ra ngoài.
Bǐsài hěn jīliè, guānzhòng de fǎnyìng yě hěn qiángliè.
Trận đấu rất quyết liệt, phản ứng của khán giả cũng rất mạnh.