Ngữ pháp なければなりません: cách nói "phải làm" trong tiếng Nhật

~なければなりません (nakereba narimasen) nghĩa là "phải làm", dịch sát là "nếu không làm thì không được". Công thức: động từ thể ない bỏ い + ければなりません. Ví dụ: 行く → 行かない → 明日、病院に行かなければなりません。 (ashita, byōin ni ikanakereba narimasen, "mai tôi phải đi bệnh viện"). Khi nói hằng ngày, người Nhật hay dùng dạng ngắn ~ないと, ~なきゃ.

Cách tạo theo ba nhóm động từ

Nhóm	Từ điển	Thể ない	~なければなりません
Nhóm 1	書く	書かない	書かなければなりません kakanakereba narimasen
Nhóm 1	払う	払わない	払わなければなりません harawanakereba narimasen
Nhóm 2	起きる	起きない	起きなければなりません okinakereba narimasen
Nhóm 3	する	しない	しなければなりません shinakereba narimasen
Nhóm 3	来る	来ない	来なければなりません konakereba narimasen

Quá khứ "đã phải làm": 行かなければなりませんでした. Thể thường: 行かなければならない.

Các cách nói "phải" khác

Cách nói	Mức độ	Ví dụ	Nghĩa
~なければなりません	Trang trọng; quy định, nghĩa vụ chung	パスポートを見せなければなりません。	Phải xuất trình hộ chiếu.
~なければいけません	Lịch sự; hoàn cảnh cụ thể	もう帰らなければいけません。	Tôi phải về rồi.
~なくてはいけません	Lịch sự, hay dùng khi nói	薬を飲まなくてはいけません。	Phải uống thuốc.
~ないといけません	Lịch sự, mềm	早く寝ないといけません。	Phải ngủ sớm.
~ないと	Thân mật (lược vế sau)	そろそろ行かないと。	Phải đi thôi.
~なきゃ	Rất thân mật	宿題しなきゃ。	Phải làm bài tập đã.
~なくちゃ	Rất thân mật	急がなくちゃ。	Phải nhanh lên.

なりません hay いけません? なりません nghiêng về nghĩa vụ chung, quy định, lẽ thường; いけません nghiêng về hoàn cảnh riêng của người nói. Trong hội thoại hằng ngày hai chữ thường thay nhau được.

Ví dụ trong câu

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
毎朝6時に起きなければなりません。	maiasa rokuji ni okinakereba narimasen	Sáng nào tôi cũng phải dậy lúc 6 giờ.
ゴミは分けて出さなければいけません。	gomi wa wakete dasanakereba ikemasen	Rác phải phân loại rồi mới bỏ.
昨日は遅くまで仕事をしなければなりませんでした。	kinō wa osoku made shigoto o shinakereba narimasen deshita	Hôm qua tôi phải làm việc đến khuya.
明日テストだから、勉強しなきゃ。	ashita tesuto da kara, benkyō shinakya	Mai kiểm tra nên phải học thôi.

Với tính từ và danh từ

Mẫu này cũng dùng cho điều kiện bắt buộc về tính chất: tính từ い đổi い thành くなければ, tính từ な và danh từ thêm でなければ.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
パスワードは長くなければなりません。	pasuwādo wa nagaku nakereba narimasen	Mật khẩu phải dài.
図書館では静かでなければなりません。	toshokan de wa shizuka de nakereba narimasen	Trong thư viện phải giữ yên lặng.

Phân biệt với "không cần" và "không được"

Mẫu	Nghĩa	Ví dụ
~なければなりません	Phải làm	行かなければなりません。 (Phải đi.)
~なくてもいいです	Không cần làm, không làm cũng được	行かなくてもいいです。 (Không đi cũng được.)
~てはいけません	Không được làm	行ってはいけません。 (Không được đi.)

Hỏi "có phải làm không?" thì trả lời phủ định bằng ~なくてもいいです: 名前を書かなければなりませんか。 — いいえ、書かなくてもいいです。 ("Có phải ghi tên không?" — "Không, không cần ghi.")

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 行くなければなりません。 → ✓ 行かなければなりません。
  Phải đi qua thể ない: 行く → 行かない → 行かなければ.
• ✗ 行かないければなりません。 → ✓ 行かなければなりません。
  Bỏ い của ない rồi mới thêm ければ.
• ✗ 学生なければなりません。 → ✓ 学生でなければなりません。
  Danh từ cần で trước なければ.
• ✗ いいえ、行かなければなりません。 → ✓ いいえ、行かなくてもいいです。
  Trả lời "không cần" dùng なくてもいい, không phủ định lại mẫu phải.

Một lỗi về cách đọc: đọc 来なければ là kinakereba. Thể ない của 来る là こない, nên đọc là konakereba.

Nhớ nhanh

• Thể ない → bỏ い → ければ → なりません / いけません.
• Khi nói: なくてはいけません, ないと, なきゃ, なくちゃ.
• Tính từ い: くなければ; tính từ な, danh từ: でなければ.
• Không cần: なくてもいいです. Không được: てはいけません.

Đọc tiếp: nói "có thể làm" với ことができます. Toàn bộ lộ trình nằm ở mục ngữ pháp tiếng Nhật.