Cách dùng 因为…所以… trong tiếng Trung và các cặp liên từ thường gặp

因为 (yīnwèi) nghĩa là “vì”, mở vế nguyên nhân; 所以 (suǒyǐ) nghĩa là “nên”, mở vế kết quả. Công thức: 因为 + nguyên nhân，所以 + kết quả, ví dụ 因为下雨，所以我没去。 (Yīnwèi xià yǔ, suǒyǐ wǒ méi qù. – Vì trời mưa nên tôi không đi). Giống tiếng Việt, có thể giữ cả hai chữ hoặc chỉ giữ một.

Ba cách nói câu nhân quả

Cách nói	Ví dụ
Đủ cả hai: 因为…，所以…	因为太累了，所以我早睡了。 Yīnwèi tài lèi le, suǒyǐ wǒ zǎo shuì le. – Vì mệt quá nên tôi ngủ sớm.
Chỉ giữ 因为	因为太累了，我早睡了。 Yīnwèi tài lèi le, wǒ zǎo shuì le.
Chỉ giữ 所以	太累了，所以我早睡了。 Tài lèi le, suǒyǐ wǒ zǎo shuì le.

Trong hội thoại, người ta thường chỉ dùng một chữ. Giữ đủ cặp nghe rõ ràng hơn, hay gặp khi giải thích hoặc viết.

Vị trí của 因为 và 所以

• 因为 đứng trước hoặc sau chủ ngữ của vế nguyên nhân đều được: 因为他生病了 / 他因为生病了 (vì anh ấy bị ốm).
• 所以 luôn đứng ở đầu vế kết quả, trước chủ ngữ: 所以我没去, không nói 我所以没去.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
他因为生病，今天没来上课。	Tā yīnwèi shēngbìng, jīntiān méi lái shàngkè.	Vì bị ốm nên hôm nay cậu ấy không đến lớp.
因为路上堵车，所以我迟到了。	Yīnwèi lùshang dǔchē, suǒyǐ wǒ chídào le.	Vì đường tắc nên tôi đến muộn.
这家店很便宜，所以人很多。	Zhè jiā diàn hěn piányi, suǒyǐ rén hěn duō.	Quán này rẻ nên rất đông người.
因为我想去中国留学，所以我在学中文。	Yīnwèi wǒ xiǎng qù Zhōngguó liúxué, suǒyǐ wǒ zài xué Zhōngwén.	Vì muốn đi du học Trung Quốc nên tôi đang học tiếng Trung.

Nói kết quả trước, lý do sau

Khi muốn giải thích thêm cho một điều vừa nói, đặt vế kết quả lên trước và vế 因为 ra sau. Lúc này không dùng 所以:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我没去，因为下雨了。	Wǒ méi qù, yīnwèi xià yǔ le.	Tôi không đi, vì trời mưa.
我今天不能喝酒，因为要开车。	Wǒ jīntiān bù néng hē jiǔ, yīnwèi yào kāichē.	Hôm nay tôi không uống rượu được, vì phải lái xe.

Trả lời câu hỏi 为什么

Hỏi	Đáp
你为什么不吃？ Nǐ wèishénme bù chī? – Sao bạn không ăn?	因为我不饿。 Yīnwèi wǒ bù è. – Vì tôi không đói.
你为什么学中文？ Nǐ wèishénme xué Zhōngwén? – Sao bạn học tiếng Trung?	因为工作需要。 Yīnwèi gōngzuò xūyào. – Vì công việc cần.

Các từ để hỏi khác xem bài đại từ nghi vấn tiếng Trung.

Các từ cùng nhóm nhân quả

Từ	Sắc thái	Ví dụ
由于 yóuyú	“do”, trang trọng, hay gặp trong văn viết, tin tức	由于天气原因，航班取消了。 Yóuyú tiānqì yuányīn, hángbān qǔxiāo le. – Do thời tiết, chuyến bay bị huỷ.
因此 yīncǐ	“vì vậy”, văn viết, thay cho 所以	他很努力，因此进步很快。 Tā hěn nǔlì, yīncǐ jìnbù hěn kuài. – Anh ấy rất chăm, vì vậy tiến bộ nhanh.
之所以…是因为… zhīsuǒyǐ… shì yīnwèi…	“sở dĩ … là vì …”, nêu kết quả trước để nhấn nguyên nhân	我之所以选这个工作，是因为离家近。 Wǒ zhīsuǒyǐ xuǎn zhège gōngzuò, shì yīnwèi lí jiā jìn. – Sở dĩ tôi chọn việc này là vì gần nhà.
既然…就… jìrán… jiù…	“đã … thì …”, nguyên nhân là điều cả hai đã biết	既然你不舒服，就回家休息吧。 Jìrán nǐ bù shūfu, jiù huí jiā xiūxi ba. – Đã không khoẻ thì về nhà nghỉ đi.

因为 và 为了

为了 (wèile) nghĩa là “để, vì mục đích”, nói điều muốn đạt tới; 因为 nói điều đã xảy ra dẫn tới kết quả:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
为了学好中文，我每天听一个小时。	Wèile xué hǎo Zhōngwén, wǒ měitiān tīng yī ge xiǎoshí.	Để học giỏi tiếng Trung, mỗi ngày tôi nghe một tiếng. (mục đích)
因为中文不好，我找不到工作。	Yīnwèi Zhōngwén bù hǎo, wǒ zhǎo bù dào gōngzuò.	Vì tiếng Trung kém nên tôi không tìm được việc. (nguyên nhân)

Hai cặp liên từ khác nên học cùng

虽然…但是…: tuy … nhưng …

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
虽然很贵，但是质量很好。	Suīrán hěn guì, dànshì zhìliàng hěn hǎo.	Tuy đắt nhưng chất lượng rất tốt.
他虽然是外国人，可是汉语说得很好。	Tā suīrán shì wàiguó rén, kěshì Hànyǔ shuō de hěn hǎo.	Anh ấy tuy là người nước ngoài nhưng nói tiếng Trung rất giỏi.

但是 có thể thay bằng 可是 (khẩu ngữ hơn). Giống 因为, chữ 虽然 có thể bỏ, giữ lại 但是.

如果…就…: nếu … thì …

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
如果明天下雨，我们就不去了。	Rúguǒ míngtiān xià yǔ, wǒmen jiù bù qù le.	Nếu mai mưa thì chúng ta không đi nữa.
要是你有时间的话，就来找我吧。	Yàoshi nǐ yǒu shíjiān dehuà, jiù lái zhǎo wǒ ba.	Nếu bạn có thời gian thì đến tìm tôi nhé.

要是 mang màu khẩu ngữ hơn 如果. Chữ 就 đứng sau chủ ngữ của vế sau (我们就不去), khác với 所以 đứng trước chủ ngữ. Các nghĩa khác của 就 xem bài phó từ 也, 都, 就, 还.

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 因为下雨，我所以没去。	✓ 因为下雨，所以我没去。 Yīnwèi xià yǔ, suǒyǐ wǒ méi qù.	所以 đứng trước chủ ngữ của vế kết quả.
✗ 所以我没去，因为下雨了。	✓ 我没去，因为下雨了。 Wǒ méi qù, yīnwèi xià yǔ le.	Kết quả nói trước thì không mở bằng 所以.
✗ 为了下雨，我没去。	✓ 因为下雨，我没去。 Yīnwèi xià yǔ, wǒ méi qù.	为了 là mục đích (để), nguyên nhân dùng 因为.
✗ 如果下雨，就我们不去。	✓ 如果下雨，我们就不去。 Rúguǒ xià yǔ, wǒmen jiù bù qù.	就 đứng sau chủ ngữ, trước động từ.
✗ 虽然很贵，所以我没买。	✓ 虽然很贵，但是我买了。 Suīrán hěn guì, dànshì wǒ mǎi le.	虽然 đi với 但是/可是, không đi với 所以.

Nhớ nhanh

• 因为 + nguyên nhân，所以 + kết quả. Giữ cả hai hoặc một đều đúng.
• 所以 luôn đứng đầu vế kết quả, trước chủ ngữ. 因为 đứng trước hay sau chủ ngữ đều được.
• Kết quả nói trước, lý do sau: …，因为…, không có 所以.
• Văn viết: 由于, 因此. Sở dĩ … là vì: 之所以…是因为…. Đã … thì: 既然…就….
• 为了 = để (mục đích), khác 因为 = vì (nguyên nhân).

Bài tiếp theo trong lộ trình: câu chữ 把.