Thể て trong tiếng Nhật: cách chia và 8 mẫu câu thường gặp

Thể て là dạng nối của động từ tiếng Nhật: tự nó không mang thì hay mức lịch sự, nhưng ghép thêm chữ phía sau sẽ thành các mẫu "đang làm" (~ています), "hãy làm" (~てください), "được phép làm" (~てもいいです), hoặc nối nhiều hành động liên tiếp. Công thức nhanh: く → いて, ぐ → いで, う・つ・る → って, む・ぶ・ぬ → んで, す → して; động từ nhóm 2 bỏ る thêm て. Ví dụ: ちょっと待ってください。 (chotto matte kudasai, "xin đợi một chút").

Cách chia thể て

Động từ nhóm 1: đổi theo âm cuối

Âm cuối (từ điển)	Đổi thành	Ví dụ	Thể て	Nghĩa
う, つ, る	って	買う, 待つ, 帰る	買って katte, 待って matte, 帰って kaette	mua, đợi, về
む, ぶ, ぬ	んで	飲む, 遊ぶ, 死ぬ	飲んで nonde, 遊んで asonde, 死んで shinde	uống, chơi, chết
く	いて	書く	書いて kaite	viết
ぐ	いで	泳ぐ	泳いで oyoide	bơi
す	して	話す	話して hanashite	nói chuyện

Ngoại lệ duy nhất của nhóm 1: 行く (iku, đi) → 行って (itte), không phải 行いて.

Động từ nhóm 2 và nhóm 3

Nhóm	Cách chia	Ví dụ
Nhóm 2	Bỏ る, thêm て	食べる → 食べて tabete; 見る → 見て mite; 起きる → 起きて okite
Nhóm 3	Bất quy tắc	する → して shite; 来る → 来て kite

Nếu bạn đã quen thể ます thì có thể nhìn đuôi ます để suy ra: ~います, ~ちます, ~ります → って; ~みます, ~びます, ~にます → んで; ~きます → いて; ~ぎます → いで; ~します → して. Riêng động từ nhóm 1 đội lốt nhóm 2 như 帰る, 入る, 走る chia theo nhóm 1: 帰って, 入って, 走って.

Thể た (quá khứ thể thường) chia y hệt thể て, chỉ đổi て thành た, で thành だ: 飲んだ, 書いた, 行った. Học thuộc thể て là có luôn thể た.

Các mẫu câu thường gặp với thể て

Mẫu	Nghĩa	Ví dụ	Dịch
V て、V	Làm việc này rồi làm việc kia	朝起きて、シャワーを浴びます。	Sáng dậy rồi tắm.
V てください	Hãy làm, làm ơn làm	ここに名前を書いてください。	Hãy viết tên vào đây.
V ています	Đang làm; trạng thái	今、ご飯を食べています。	Tôi đang ăn cơm.
V てもいいです	Được phép làm	写真を撮ってもいいですか。	Tôi chụp ảnh được không?
V てはいけません	Không được làm	ここでたばこを吸ってはいけません。	Không được hút thuốc ở đây.
V てから	Sau khi làm	宿題をしてから、遊びます。	Làm bài tập xong rồi chơi.
V てみます	Làm thử	この服を着てみます。	Tôi mặc thử bộ này.
V てしまいました	Lỡ làm, làm mất rồi	財布を忘れてしまいました。	Tôi lỡ quên ví mất rồi.

Nối nhiều hành động bằng thể て

Các hành động xếp theo thứ tự xảy ra; thì và mức lịch sự của cả chuỗi do động từ cuối quyết định.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
家に帰って、晩ご飯を作りました。	ie ni kaette, bangohan o tsukurimashita	Tôi về nhà rồi nấu cơm tối.
駅まで歩いて、電車に乗って、会社に行きます。	eki made aruite, densha ni notte, kaisha ni ikimasu	Tôi đi bộ tới ga, lên tàu rồi đến công ty.
歩いて学校に行きます。	aruite gakkō ni ikimasu	Tôi đi bộ đến trường. (thể て chỉ cách thức)
遅れてすみません。	okurete sumimasen	Xin lỗi vì đã đến muộn. (thể て chỉ lý do)

~ています: không chỉ là "đang làm"

Với động từ chỉ hành động kéo dài (ăn, đọc, chạy), ~ています là "đang làm". Với động từ chỉ sự thay đổi xảy ra trong một khoảnh khắc (kết hôn, đến, biết, sống), ~ています tả trạng thái còn lại sau thay đổi. Nó còn dùng cho việc làm thường xuyên, nghề nghiệp.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
雨が降っています。	ame ga futte imasu	Trời đang mưa.
姉は結婚しています。	ane wa kekkon shite imasu	Chị tôi đã có gia đình.
田中さんの電話番号を知っていますか。	Tanaka-san no denwa bangō o shitte imasu ka	Bạn có biết số điện thoại của anh Tanaka không?
ハノイに住んでいます。	Hanoi ni sunde imasu	Tôi sống ở Hà Nội.
銀行で働いています。	ginkō de hataraite imasu	Tôi làm việc ở ngân hàng.

Chú ý: câu trả lời "không biết" là 知りません (shirimasen), không nói 知っていません.

Thể て phủ định: ~ないで

Muốn nói "đừng làm", dùng thể ない + で + ください: 見ないでください。 (minaide kudasai, "đừng nhìn"), 忘れないでください。 (wasurenaide kudasai, "đừng quên nhé").

Thể て của tính từ và danh từ

Tính từ và danh từ cũng có dạng nối: tính từ い bỏ い thêm くて, tính từ な và danh từ thêm で. Ví dụ この店は安くて、おいしいです。 (kono mise wa yasukute, oishii desu, "quán này rẻ mà ngon"), 彼は親切で、面白いです。 (kare wa shinsetsu de, omoshiroi desu, "anh ấy tốt bụng và vui tính"). Cách chia chi tiết ở bài tính từ い và tính từ な.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 行いて → ✓ 行って
  行く là ngoại lệ, thể て là 行って.
• ✗ 飲みてください → ✓ 飲んでください
  Không ghép て vào thân ます; む đổi thành んで.
• ✗ 帰てください → ✓ 帰ってください
  帰る là nhóm 1, る đổi thành って.
• ✗ 知っていません。 → ✓ 知りません。
  Phủ định của 知っています là 知りません.
• ✗ 泳いてください → ✓ 泳いでください
  ぐ đổi thành いで, có dấu nháy.

Nhớ nhanh

• う・つ・る → って; む・ぶ・ぬ → んで; く → いて; ぐ → いで; す → して.
• Nhóm 2 bỏ る + て; する → して; 来る → 来て; 行く → 行って.
• て + ください (hãy), ています (đang, trạng thái), てもいい (được), てはいけない (không được), てから (sau khi).
• Thể た chia giống thể て.
• Đừng làm: ないでください.

Đọc tiếp: tính từ い và tính từ な. Toàn bộ lộ trình nằm ở mục ngữ pháp tiếng Nhật.