Phân biệt 要 và 想 trong tiếng Trung: cùng là “muốn” nhưng khác nhau

想 (xiǎng) + động từ là muốn, mong, thiên về ý nghĩ trong đầu: 我想去中国旅游。 (Wǒ xiǎng qù Zhōngguó lǚyóu. – Tôi muốn đi du lịch Trung Quốc). 要 (yào) + động từ là muốn và định làm, ý chí mạnh hơn: 我要学好中文。 (Wǒ yào xué hǎo Zhōngwén. – Tôi phải học giỏi tiếng Trung / Tôi quyết học giỏi tiếng Trung). 要 còn nghĩa là cần, phải, sắp. Phủ định “không muốn” của cả hai đều là 不想; còn 不要 nghĩa là “đừng”.

Bảng phân biệt 要 và 想

	想 xiǎng	要 yào
Muốn làm gì	muốn, mong (nhẹ, có thể chỉ là ý nghĩ)	muốn và định làm (dứt khoát)
Đi với danh từ	想 + người/nơi = nhớ: 我想家。 Wǒ xiǎng jiā. – Tôi nhớ nhà.	要 + vật = muốn lấy, cần: 我要这个。 Wǒ yào zhège. – Tôi lấy cái này.
Nghĩa khác	nghĩ, cho rằng	phải; sắp; cần (thời gian, tiền)
Đi với 很	được: 很想 (rất muốn)	không nói 很要
Phủ định	不想	không muốn: 不想 · không cần: 不用 · 不要 = đừng

Cách dùng 想

1. Muốn, mong

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我想喝点儿水。	Wǒ xiǎng hē diǎnr shuǐ.	Tôi muốn uống chút nước.
我很想见她。	Wǒ hěn xiǎng jiàn tā.	Tôi rất muốn gặp cô ấy.
你想吃什么？	Nǐ xiǎng chī shénme?	Bạn muốn ăn gì?

2. Nhớ

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我想你。	Wǒ xiǎng nǐ.	Anh nhớ em.
他第一次出国，很想家。	Tā dì-yī cì chūguó, hěn xiǎng jiā.	Lần đầu ra nước ngoài, cậu ấy rất nhớ nhà.

3. Nghĩ, cho rằng

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我想想。	Wǒ xiǎngxiang.	Để tôi nghĩ đã.
我想他今天不会来了。	Wǒ xiǎng tā jīntiān bù huì lái le.	Tôi nghĩ hôm nay anh ấy không đến nữa đâu.

Cách dùng 要

1. Muốn và định làm

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我要减肥。	Wǒ yào jiǎnféi.	Tôi sẽ giảm cân. (đã quyết)
下个月我要去上海出差。	Xià ge yuè wǒ yào qù Shànghǎi chūchāi.	Tháng sau tôi đi Thượng Hải công tác. (đã lên kế hoạch)

2. 要 + danh từ: muốn lấy, gọi món

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我要一杯奶茶。	Wǒ yào yī bēi nǎichá.	Cho tôi một cốc trà sữa.
你要几个？	Nǐ yào jǐ ge?	Bạn lấy mấy cái?

Ở quán, gọi món bằng 要 (hoặc 来: 来一碗面). Nói 我想一杯奶茶 là sai, vì 想 + danh từ mang nghĩa “nhớ”. Nếu muốn dùng 想 với vật thì nói 想要: 我想要一个新手机。 (Wǒ xiǎng yào yī ge xīn shǒujī. – Tôi muốn có một chiếc điện thoại mới).

3. Phải, nên

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
明天要早起。	Míngtiān yào zǎo qǐ.	Mai phải dậy sớm.
你要多喝水。	Nǐ yào duō hē shuǐ.	Bạn phải uống nhiều nước vào.

4. Sắp: 要…了

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
要下雨了。	Yào xià yǔ le.	Sắp mưa rồi.
电影要开始了。	Diànyǐng yào kāishǐ le.	Phim sắp bắt đầu rồi.

5. Cần, mất (thời gian, tiền)

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
从这儿到机场要一个小时。	Cóng zhèr dào jīchǎng yào yī ge xiǎoshí.	Từ đây ra sân bay mất một tiếng.
这件衣服要三百块。	Zhè jiàn yīfu yào sānbǎi kuài.	Cái áo này giá ba trăm tệ.

Phủ định: 不想, 不用, 不要

Đây là chỗ dễ gây hiểu lầm nhất. Phủ định tuỳ vào nghĩa của 要 trong câu hỏi:

Câu hỏi	Trả lời phủ định	Nghĩa
你要去吗？ Nǐ yào qù ma? – Bạn có đi không?	我不想去。 Wǒ bù xiǎng qù.	Tôi không muốn đi.
明天要上班吗？ Míngtiān yào shàngbān ma? – Mai có phải đi làm không?	不用。 Bù yòng.	Không cần / không phải.
（ra lệnh, khuyên）	不要走！ Bù yào zǒu!	Đừng đi!

Trong khẩu ngữ, 我不要 (Wǒ bù yào) đứng một mình trước danh từ vẫn dùng để từ chối một vật: 我不要这个。 (Wǒ bù yào zhège. – Tôi không lấy cái này). Nhưng 不要 + động từ nói với người khác thì là “đừng”. Cách phủ định nói chung xem bài phân biệt 不 và 没.

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 我想一杯咖啡。	✓ 我要一杯咖啡。 Wǒ yào yī bēi kāfēi.	Gọi món dùng 要; 想 + danh từ là “nhớ”.
✗ 我很要去。	✓ 我很想去。 Wǒ hěn xiǎng qù.	要 (muốn) không đi với 很; muốn nhấn mạnh thì dùng 很想.
✗ 你不要去吗？（ý: không muốn đi à）	✓ 你不想去吗？ Nǐ bù xiǎng qù ma?	“Không muốn” là 不想; 不要去 nghe như “đừng đi”.
✗ 明天不要上班。（ý: không phải đi làm）	✓ 明天不用上班。 Míngtiān bù yòng shàngbān.	Phủ định của 要 (phải) là 不用.

Nhớ nhanh

• 想 + động từ = muốn, mong. 想 + người/nơi = nhớ. 想 còn là “nghĩ”.
• 要 + động từ = muốn và định làm; 要 + vật = lấy, cần; 要 còn là “phải”, “sắp” (要…了), “mất” (thời gian, tiền).
• Không muốn = 不想. Không cần, không phải = 不用. 不要 + động từ = đừng.
• Nhấn mạnh: 很想, không có 很要.

Bài tiếp theo trong lộ trình: câu so sánh với 比.