Kính ngữ tiếng Hàn: mức đuôi câu, -(으)시- và từ vựng kính ngữ

Admin

2 tháng 9, 20266 phút đọc168 lượt xem

Nội dung bài viết

Kính ngữ tiếng Hàn ( hoặc ) là cách nói thể hiện sự tôn trọng, gồm ba phần: (1) đuôi câu theo mức lịch sự với người nghe (-, -/, hoặc thân mật ), (2) thêm -()- vào động từ để tôn người làm hành động ( → ), và (3) từ vựng kính ngữ riêng ( → , → , → ). Người mới chỉ cần dùng đuôi -/ ở mọi nơi, cộng thêm khoảng 10 từ kính ngữ thông dụng, là đủ lịch sự trong hầu hết tình huống.

Phần 1: các mức đuôi câu

Tiếng Hàn truyền thống có nhiều mức nói; trong tiếng Hàn hiện đại, bốn mức dưới đây là thường gặp. Cùng câu "Tôi ăn cơm":

Mức	Ví dụ	Dùng khi
Trang trọng	.	Thuyết trình, bản tin, thông báo, phỏng vấn, quân đội, gặp khách hàng
Lịch sự thường ngày	.	Người lạ, người lớn tuổi, đồng nghiệp, nhân viên cửa hàng; gần như mọi tình huống
Thân mật ()	.	Bạn thân cùng tuổi, người nhỏ tuổi hơn đã thân, người trong nhà
Thân mật, văn viết	.	Nhật ký, sách báo, bạn thân hoặc người dưới

Hai mức đầu thuộc (lời nói kính trọng); hai mức sau thuộc (lời nói không kính trọng). Cách chia đuôi -/ ở bài đuôi 아요/어요.

Người mới nên dùng mức nào

Nói: dùng -/. Mức này không bị coi là thất lễ với gần như bất kỳ ai. Nói -/ ở chỗ lẽ ra cần - chỉ nghe kém trang trọng một chút.
Nghe hiểu - từ sớm, vì thông báo, bản tin, lời chào của nhân viên dùng mức này.
Không tự dùng với người mới quen, kể cả người ít tuổi hơn, cho tới khi được đề nghị.

Chuyển sang nói thân mật

Ở Hàn Quốc, chuyển từ sang thường cần một bên đề nghị, và thường là người lớn tuổi hơn đề nghị. Các câu hay dùng:

. Cứ nói chuyện thoải mái đi. (người lớn tuổi nói với người nhỏ hơn)
? Mình nói chuyện thân mật nhé?

Phần 2: -(으)시- tôn người làm hành động

Khi chủ ngữ của câu là người cần tôn trọng (người lớn tuổi, cấp trên, khách, người nghe), thêm -()- vào gốc động từ hoặc tính từ:

Nguyên thể	Thường (해요체)	Kính ngữ (해요체)	Kính ngữ quá khứ
(đi)
(đến)
(đọc)
(bận)
(là)	/	/	/

Gốc có âm cuối thì thêm (), không có âm cuối thì thêm (). Ví dụ trong câu:

. Thầy giáo đến.
. Bà đọc báo.
? (Bác/anh/chị) đi đâu ạ?

Không dùng -- khi chủ ngữ là chính mình. là sai; đúng là . Cùng một đuôi cũng dùng để đề nghị lịch sự (, mời ngồi), xem bài cách nói muốn và đề nghị.

Phần 3: từ vựng kính ngữ

Động từ và tính từ kính ngữ

Thường	Kính ngữ	Nghĩa	Ví dụ
/	()	ăn / uống	. Chúc ngon miệng ạ.
		ngủ	. Chúc ngủ ngon ạ.
(ở, có mặt)		ở	? Giám đốc có ở đây không ạ?
(có đồ vật)		có	? Anh/chị có thời gian không ạ?
		nói	. Xin nói chậm giúp ạ.
		ốm, không khoẻ	. Bà không được khoẻ.
		qua đời	. Ông đã mất.

Động từ khiêm nhường (hạ mình khi làm cho người trên)

Thường	Khiêm nhường	Nghĩa	Ví dụ
		đưa, biếu	. Tôi biếu thầy quà.
	/	hỏi	? Cho em hỏi một chút được không ạ?
(gặp)		gặp	. Rất hân hạnh được gặp.
		đưa (ai) đi, đón	. Tôi đưa bố mẹ đến.

Danh từ kính ngữ

Thường	Kính ngữ	Nghĩa
		tên
		tuổi
		nhà
		cơm, bữa ăn
		lời nói
		sinh nhật
/		người, vị

Câu hỏi tên, tuổi người lớn: ? (Xin hỏi quý danh ạ?), ? (Bác bao nhiêu tuổi ạ?).

Tiểu từ kính ngữ

Thường	Kính ngữ	Ví dụ
/ (chủ ngữ)		. Bố đã về.
/ (chủ đề)		. Thầy là người Hàn.
/ (cho, với)		. Tôi gọi điện cho bà.

mang sắc thái khá trang trọng; trong hội thoại thường ngày, người Hàn hay dùng / cùng --. Tiểu từ có bài riêng: 에게, 한테 và 께.

Khiêm nhường khi nói về mình: 저 và 저희

thay cho (tôi), thay cho (của tôi), thay cho .
thay cho (chúng tôi) khi nói với người ngoài nhóm cần tôn trọng: (công ty chúng tôi).

Chi tiết về cách gọi người khác (, , , , …) ở bài xưng hô trong tiếng Hàn.

Lỗi kính ngữ hay gặp

Sai	Đúng	Lý do
.	.	Không tự tôn mình bằng --
.	.	Người lớn tuổi làm chủ ngữ cần kính ngữ
, ?	, ?	Hỏi tên người trên dùng
.	.	Không dùng -- cho đồ vật
(với người mới quen) ?	?	Chưa được đề nghị thì không dùng