Lời bài hát tiếng Trung có pinyin: cách tìm, cách tự làm và 16 lỗi pinyin cần soát
Nội dung bài viết
Lời bài hát tiếng Trung có pinyin thường tìm được bằng cách gõ tên bài bằng chữ Hán kèm "pinyin" hoặc "" (pīnyīn). Nếu bài bạn cần chưa có bản pinyin đáng tin, tự làm mất khoảng 10 phút: lấy lời chữ Hán, dùng công cụ chuyển sang pinyin, rồi soát những chữ mà công cụ hay đọc sai. Bảng 16 lỗi ở giữa bài là những lỗi lặp đi lặp lại khi soát pinyin tự sinh cho lời nhạc Hoa, nhất là lời viết bằng chữ phồn thể.
Cách tìm lời bài hát có pinyin và dịch tiếng Việt
Bước quan trọng nhất là có tên bài bằng chữ Hán. Tên phiên âm như "Hou Lai" trùng với rất nhiều bài khác, còn thì gần như chỉ ra đúng bài. Sau đó dùng các cụm tìm kiếm sau:
| Bạn cần | Gõ tìm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Lời chữ Hán | Tên bài + (gēcí, lời bài hát) | |
| Lời có pinyin | Tên bài + pinyin lyrics, hoặc + | pinyin lyrics |
| Lời có dịch tiếng Việt | Tên bài + vietsub, hoặc + lời dịch | vietsub |
| Đúng bài, đúng ca sĩ | Thêm tên ca sĩ bằng chữ Hán |
Trên YouTube có nhiều video lời bài hát ghi đủ ba dòng chữ Hán, pinyin và bản dịch. Các ứng dụng nghe nhạc có bản quyền của Trung Quốc và Đài Loan thường hiện lời chữ Hán chạy theo nhạc, nhưng không có pinyin. Dùng bản nào thì cũng nên soát pinyin theo bảng bên dưới, vì nhiều bản trên mạng cũng được tạo tự động.
Tự làm lời có pinyin trong 5 bước
- Lấy lời chữ Hán từ nguồn đáng tin, đối chiếu với phụ đề trong MV chính thức nếu có.
- Nếu lời viết phồn thể, chuyển sang giản thể trước. Công cụ chuyển pinyin làm việc với giản thể tốt hơn, và phần lớn lỗi trong bảng dưới xảy ra ở chữ phồn thể. Cách chuyển có ở bài nhạc Hoa dùng phồn thể hay giản thể.
- Chuyển sang pinyin. Dán lời vào ô chữ Hán của Google Dịch là thấy pinyin hiện ngay bên dưới; các từ điển tiếng Trung cũng làm được việc này.
- Soát theo bảng 16 lỗi và các chữ đa âm như (le/liǎo), (cháng/zhǎng), (zhòng/chóng), (jué/jiào).
- Dịch theo cụm từ, không dán cả câu vào máy dịch. Tra từng cụm trong từ điển rồi mới ghép thành câu tiếng Việt.
16 lỗi pinyin tự động hay gặp trong lời nhạc Hoa
Các ví dụ dưới đây lấy từ lời những bài quen thuộc như , , , của Mayday, Trần Dịch Tấn, Lương Tĩnh Như. Cột giữa là pinyin máy tạo ra, cột sau là cách đọc đúng.
| Chữ | Trong lời | Máy ghi | Đúng | Vì sao |
|---|---|---|---|---|
| bào zhù wǒ | bào zhe wǒ | Trợ từ “đang, vẫn” đọc zhe; đọc shuìbuzháo; zhù chỉ dùng trong (nổi tiếng) | ||
| huán jìde | hái jìde | Nghĩa “vẫn, còn” đọc hái; huán là “trả lại” | ||
| , | zěnmó | zěnme | Máy đọc theo âm văn ngôn; lời nói hằng ngày luôn là me | |
| wǒmén | wǒmen | Hậu tố số nhiều luôn là thanh nhẹ | ||
| nǎi | nǐ | “Em” dành cho nữ trong văn viết Đài Loan, đọc y như | ||
| , | duìwū, zhōngwū | duìyú, zhōngyú | giản thể là , đọc yú | |
| , | gōngjū, dānjū | gōngchē, dānchē | jū chỉ dùng cho quân xe trong cờ tướng | |
| qiánbēi | gānbēi | là “khô, cạn” đọc gān; qián là quẻ Càn | ||
| yěxū | yěxǔ | Lỗi dấu thanh | ||
| shíjiàn | shíjiān | jiàn dùng trong những từ như , | ||
| zhī xiǎng | zhǐ xiǎng | “Chỉ” đọc zhǐ; zhī là lượng từ () | ||
| xiàngxìn | xiāngxìn | xiàng là “tướng mạo”, “ảnh” () | ||
| shěnzhòng | chénzhòng | Đài Loan hay viết thay ; shěn chỉ là họ Thẩm | ||
| wéi nǐ | wèi nǐ | “Vì, cho” đọc wèi; wéi là “làm, trở thành” () | ||
| chénmò dì | chénmò de | Trợ từ trạng ngữ đọc de; dì là “đất” | ||
| , | biàndé | biànde | Bổ ngữ đọc de; dé là “được” () |
Thêm một lỗi nhỏ nhưng rất phổ biến: thanh nhẹ bị ghi thành thanh đủ. ghi péngyǒu thay vì péngyou, ghi shíhòu thay vì shíhou. Nếu đọc theo, bạn sẽ nhấn cả hai âm tiết như nhau, nghe rất lạ tai với người bản xứ.
Mẫu một đoạn lời có pinyin và dịch
Hai câu mở đầu (Mayday), trình bày theo cách nên dùng khi tự làm: chữ Hán, pinyin viết liền theo từ, bản dịch theo nghĩa chứ không dịch từng chữ.
| Câu hát | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| zuì pà kōngqì tūrán ānjìng | Sợ nhất là không khí bỗng dưng lặng im | |
| zuì pà péngyou tūrán de guānxīn | Sợ nhất là bạn bè bỗng dưng hỏi han |
Ba quy ước giúp lời có pinyin dễ đọc:
- Viết liền theo từ: kōngqì, tūrán, chứ không kōng qì tū rán. Nhìn vào là biết ranh giới từ.
- Đặt dấu thanh trên nguyên âm chính: a, o, e trước; với iu và ui thì đặt trên chữ sau (liù, duì). Cách đọc từng vần có ở bảng pinyin tiếng Trung.
- Chọn một cách ghi biến điệu và giữ nguyên cả bài. Sách học thường ghi theo cách đọc thật: là búshì, là yíyàng.
Bài hát không phải tiếng phổ thông thì pinyin vô dụng
Một số bài nhạc Hoa nổi tiếng hát bằng tiếng Quảng Đông hoặc tiếng Mân Nam Đài Loan. Chữ Hán vẫn đọc được, nhưng pinyin tạo ra sẽ không khớp với tiếng hát. Ví dụ câu trong (Trần Dịch Tấn) là tiếng Quảng Đông, chữ ở đây nghĩa là "chở": máy ghi xiǎng jū nǐ huíjiā, vừa sai âm vừa sai nghĩa. và của Mayday phần lớn hát bằng tiếng Mân Nam. Gặp những bài này, bạn cần hệ phiên âm riêng của tiếng Quảng Đông hoặc tiếng Mân Nam, xem tiếng Đài Loan, tiếng Quảng Đông khác tiếng phổ thông thế nào.
Ba chỗ dịch lời hay sai
- Xưng hô: là "anh" hay "em" tuỳ ca sĩ nam hay nữ và người được hát tới. Trong lời viết phồn thể, luôn chỉ người nữ.
- Cụm số lượng: không phải "một mùa hè gió" mà là "cơn gió của cả một mùa hè".
- Từ Hán Việt quen tai: trong lời nhạc Đài Loan là "người yêu", còn ở đại lục thường chỉ vợ hoặc chồng. Những từ dễ hiểu nhầm khác có ở bài 15 từ tiếng Trung dễ hiểu nhầm với tiếng Việt.
Khi gặp chữ không biết đọc và cũng không có trong bản pinyin, xem cách gõ tiếng Trung và tra chữ Hán khi không biết đọc. Muốn so pinyin với phiên âm kiểu Việt và âm Hán Việt, đọc bài phiên âm lời bài hát tiếng Trung.
