Con vật tiếng Trung: gần 60 tên động vật, lượng từ và 12 con giáp

Con vật tiếng Trung gọi chung là 动物 (dòngwù, động vật). Tên các con vật quen thuộc: 狗 (gǒu, chó), 猫 (māo, mèo), 鸡 (jī, gà), 猪 (zhū, lợn), 牛 (niú, bò), 马 (mǎ, ngựa), 鱼 (yú, cá), 鸟 (niǎo, chim). Bài này gom gần 60 tên con vật chia theo nhóm, kèm pinyin, nghĩa tiếng Việt, lượng từ đi kèm, 12 con giáp và các chỗ khác nhau giữa con giáp Trung Quốc với Việt Nam.

Vật nuôi, gia súc, gia cầm

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
狗	gǒu	chó
猫	māo	mèo
兔子	tùzi	thỏ
仓鼠	cāngshǔ	chuột hamster
金鱼	jīnyú	cá vàng
鸡	jī	gà
鸭子	yāzi	vịt
鹅	é	ngỗng
猪	zhū	lợn, heo
牛	niú	bò; trâu bò nói chung
水牛	shuǐniú	trâu
马	mǎ	ngựa
驴	lǘ	lừa
羊	yáng	dê, cừu nói chung
山羊	shānyáng	dê
绵羊	miányáng	cừu

Động vật hoang dã

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
老虎	lǎohǔ	hổ
狮子	shīzi	sư tử
大象	dàxiàng	voi
熊	xióng	gấu
熊猫	xióngmāo	gấu trúc
猴子	hóuzi	khỉ
狼	láng	sói
狐狸	húli	cáo
鹿	lù	hươu, nai
长颈鹿	chángjǐnglù	hươu cao cổ
斑马	bānmǎ	ngựa vằn
袋鼠	dàishǔ	chuột túi, kangaroo
老鼠	lǎoshǔ	chuột
松鼠	sōngshǔ	sóc
蛇	shé	rắn
乌龟	wūguī	rùa
鳄鱼	èyú	cá sấu
青蛙	qīngwā	ếch

Động vật dưới nước

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
鱼	yú	cá
鲨鱼	shāyú	cá mập
鲸鱼	jīngyú	cá voi
海豚	hǎitún	cá heo
虾	xiā	tôm
螃蟹	pángxiè	cua
章鱼	zhāngyú	bạch tuộc
海龟	hǎiguī	rùa biển

Nhiều tên có chữ 鱼 nhưng không phải cá: 鲸鱼 (cá voi), 鳄鱼 (cá sấu), 章鱼 (bạch tuộc). Tiếng Việt cũng gọi "cá voi", "cá sấu" theo cùng lối đặt tên này.

Chim và côn trùng

Chim	Côn trùng và loài nhỏ
鸟 niǎo: chim	虫子 chóngzi: sâu bọ, côn trùng
鸽子 gēzi: bồ câu	蝴蝶 húdié: bướm
麻雀 máquè: chim sẻ	蜜蜂 mìfēng: ong mật
鹦鹉 yīngwǔ: vẹt	蚂蚁 mǎyǐ: kiến
老鹰 lǎoyīng: chim ưng, diều hâu	蚊子 wénzi: muỗi
孔雀 kǒngquè: chim công	苍蝇 cāngying: ruồi
企鹅 qǐ'é: chim cánh cụt	蜘蛛 zhīzhū: nhện
猫头鹰 māotóuyīng: cú mèo	蟑螂 zhāngláng: gián

Lượng từ cho con vật

Lượng từ	Pinyin	Dùng cho	Ví dụ
只	zhī	phần lớn con vật nhỏ và vừa, chim, côn trùng	一只猫 yì zhī māo: một con mèo
条	tiáo	con vật thân dài: cá, rắn; cũng hay dùng cho chó	一条鱼 yì tiáo yú: một con cá
头	tóu	gia súc lớn và thú to: bò, lợn, voi	一头牛 yì tóu niú: một con bò
匹	pǐ	ngựa, lừa	一匹马 yì pǐ mǎ: một con ngựa

Chó dùng được cả 只 và 条: 一只狗 và 一条狗 đều đúng. Khi không nhớ lượng từ, dùng 个 vẫn được hiểu nhưng kém tự nhiên. Nguyên tắc chọn lượng từ theo hình dạng có ở bài lượng từ tiếng Trung.

12 con giáp trong tiếng Trung

Con giáp là 生肖 (shēngxiào). Thứ tự: 鼠 牛 虎 兔 龙 蛇 马 羊 猴 鸡 狗 猪.

Thứ tự	Chữ Hán	Pinyin	Con giáp Trung Quốc	Con giáp Việt Nam
1	鼠	shǔ	chuột	Tý (chuột)
2	牛	niú	bò	Sửu (trâu)
3	虎	hǔ	hổ	Dần (hổ)
4	兔	tù	thỏ	Mão (mèo)
5	龙	lóng	rồng	Thìn (rồng)
6	蛇	shé	rắn	Tỵ (rắn)
7	马	mǎ	ngựa	Ngọ (ngựa)
8	羊	yáng	dê, cừu	Mùi (dê)
9	猴	hóu	khỉ	Thân (khỉ)
10	鸡	jī	gà	Dậu (gà)
11	狗	gǒu	chó	Tuất (chó)
12	猪	zhū	lợn	Hợi (lợn)

Khác biệt rõ nhất là tuổi Mão: người Việt tuổi mèo khi nói với người Trung Quốc thì là 属兔 (tuổi thỏ). Hỏi tuổi con giáp: 你属什么？ Nǐ shǔ shénme? Bạn tuổi con gì? Trả lời: 我属龙。 Wǒ shǔ lóng. Tôi tuổi rồng.

Nói về thú cưng

Câu hoặc từ	Nghĩa
宠物 chǒngwù	thú cưng
养 yǎng	nuôi
喂 wèi	cho ăn
遛狗 liù gǒu	dắt chó đi dạo
你养宠物吗？ Nǐ yǎng chǒngwù ma?	Bạn có nuôi thú cưng không?
我养了两只猫。 Wǒ yǎng le liǎng zhī māo.	Tôi nuôi hai con mèo.
我怕狗。 Wǒ pà gǒu.	Tôi sợ chó.

Cách nhớ tên con vật qua bộ thủ

Bộ thủ bên trái hoặc bên dưới thường cho biết nhóm con vật:

• 犭 (bộ khuyển, chó): thú có lông như 狗, 猫, 狼, 狐狸, 狮子, 猴子.
• 鸟 (bộ điểu, chim): 鸡, 鸭, 鹅, 鸽, 鹦鹉.
• 虫 (bộ trùng, sâu bọ): 蚂蚁, 蚊子, 蝴蝶, 蜘蛛, và cả 蛇 (rắn), 虾 (tôm), 蛙 (ếch).
• 鱼 (bộ ngư, cá): 鲨, 鲸.

Danh sách các bộ thủ hay gặp ở bài bộ thủ tiếng Trung.

Câu hỏi hay gặp

熊猫 là "gấu mèo" hay gấu trúc?

Là gấu trúc. Hai chữ 熊 (gấu) và 猫 (mèo) ghép lại thành tên riêng, không phải gấu lai mèo. Đây là kiểu từ ghép không cộng nghĩa từng chữ, xem thêm bài từ ghép tiếng Trung.

老虎, 老鼠 có chữ 老 là "già" không?

Không. 老 ở đây là tiền tố, không mang nghĩa già. Cách dùng này giống 老师 (giáo viên).

Thịt các con vật nói thế nào?

Thêm 肉 (ròu) sau tên con vật: 猪肉 thịt lợn, 牛肉 thịt bò, 鸡肉 thịt gà. Từ vựng món ăn đầy đủ ở bài đồ ăn tiếng Trung.

只 đọc zhī hay zhǐ?

Làm lượng từ đọc zhī: 一只猫. Nghĩa "chỉ, chỉ có" đọc zhǐ: 我只有一只猫 (Wǒ zhǐ yǒu yì zhī māo, Tôi chỉ có một con mèo).