Tính từ làm vị ngữ trong tiếng Trung: vì sao nói 我很忙 chứ không nói 我是忙

Trong tiếng Trung, tính từ tự làm vị ngữ, không cần động từ “là” (是) đứng trước. Công thức: Chủ ngữ + 很 + tính từ. Vì vậy “Tôi bận” là 我很忙。 (Wǒ hěn máng.), còn 我是忙 là câu sai. Chữ 很 (hěn) ở đây thường chỉ để câu nghe tròn, không nhất thiết mang nghĩa “rất”.

Lỗi 我是忙 phổ biến vì tiếng Anh buộc có “am” (I am busy) và tiếng Việt đôi khi chen “thì”, “là”. Tiếng Trung thì bỏ hẳn.

Công thức với tính từ

Dạng câu	Công thức	Ví dụ
Khẳng định	S + 很 + tính từ	今天很冷。 Jīntiān hěn lěng. – Hôm nay lạnh.
Phủ định	S + 不 + tính từ (bỏ 很)	今天不冷。 Jīntiān bù lěng. – Hôm nay không lạnh.
Câu hỏi với 吗	S + tính từ + 吗？(bỏ 很)	你忙吗？ Nǐ máng ma? – Bạn có bận không?
Câu hỏi chính phản	S + tính từ 不 tính từ？	这个贵不贵？ Zhège guì bù guì? – Cái này có đắt không?

Ví dụ thường gặp

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我很忙。	Wǒ hěn máng.	Tôi bận.
他很高。	Tā hěn gāo.	Anh ấy cao.
这家饭店很便宜。	Zhè jiā fàndiàn hěn piányi.	Nhà hàng này rẻ.
中文很难吗？	Zhōngwén hěn nán ma?	Tiếng Trung khó lắm à?
很高兴认识你。	Hěn gāoxìng rènshi nǐ.	Rất vui được làm quen với bạn.
她的房间很干净。	Tā de fángjiān hěn gānjìng.	Phòng của cô ấy sạch sẽ.

Vì sao phải có 很

Tính từ đứng trơ sau chủ ngữ thường mang ý so sánh, đối chiếu, như thể câu còn vế sau:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
今天冷，昨天不冷。	Jīntiān lěng, zuótiān bù lěng.	Hôm nay thì lạnh, hôm qua thì không.
这个贵，那个便宜。	Zhège guì, nàge piányi.	Cái này đắt, cái kia rẻ.

Muốn nói một câu kể bình thường, không so với gì, người ta thêm 很. Dấu hiệu cho thấy 很 chỉ là chữ đệm: sang câu phủ định và câu hỏi nó biến mất (不忙, 忙吗？). Muốn thật sự nhấn “rất” thì đọc nhấn vào 很 hoặc dùng từ mạnh hơn.

Trả lời ngắn cho câu hỏi thì không cần 很: 你忙吗？ – 忙。 (Máng. – Bận.)

Các từ chỉ mức độ thay cho 很

Từ	Nghĩa	Ví dụ
非常 fēicháng	vô cùng, rất (mạnh hơn 很)	这个菜非常好吃。 Zhège cài fēicháng hǎochī. – Món này cực ngon.
真 zhēn	thật là (cảm thán)	你真好！ Nǐ zhēn hǎo! – Bạn tốt thật!
太…了 tài…le	quá (cảm thán, hoặc chê quá mức)	太贵了！ Tài guì le! – Đắt quá!
特别 tèbié	đặc biệt, cực kỳ	今天特别热。 Jīntiān tèbié rè. – Hôm nay nóng kinh khủng.
比较 bǐjiào	tương đối, khá	这里比较安静。 Zhèlǐ bǐjiào ānjìng. – Chỗ này khá yên tĩnh.
有点儿 yǒudiǎnr	hơi (thường là điều không như ý)	我有点儿累。 Wǒ yǒudiǎnr lèi. – Tôi hơi mệt.
不太 bù tài	không … lắm	我不太饿。 Wǒ bù tài è. – Tôi không đói lắm.
最 zuì	nhất	他最高。 Tā zuì gāo. – Anh ấy cao nhất.

Khi nào tính từ đi với 是

Có hai trường hợp gặp 是 cạnh tính từ, đều không phải cấu trúc “là” thông thường:

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
他是很忙，但是他会来。	Tā shì hěn máng, dànshì tā huì lái.	Anh ấy đúng là bận thật, nhưng anh ấy sẽ đến. (是 đọc nhấn = “đúng là”)
这个苹果是甜的。	Zhège píngguǒ shì tián de.	Quả táo này là loại ngọt. (mẫu 是…的 xếp vật vào một loại)

Tính từ đứng trước danh từ

Khi tính từ bổ nghĩa cho danh từ (không làm vị ngữ), tính từ một âm tiết đi thẳng với danh từ, còn tính từ có 很 hoặc hai âm tiết thì thêm 的:

Cụm từ	Phiên âm	Nghĩa
好朋友	hǎo péngyou	bạn tốt
很好的朋友	hěn hǎo de péngyou	người bạn rất tốt
漂亮的衣服	piàoliang de yīfu	bộ quần áo đẹp

Cách dùng 的 được giảng kỹ trong bài phân biệt 的, 得, 地.

很 với động từ

很 không đứng trước động từ hành động (không nói 我很去), nhưng đi được với động từ chỉ tâm lý, cảm xúc: 我很喜欢这首歌。 (Wǒ hěn xǐhuan zhè shǒu gē. – Tôi rất thích bài hát này), 我很想你。 (Wǒ hěn xiǎng nǐ. – Anh rất nhớ em).

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 我是忙。	✓ 我很忙。 Wǒ hěn máng.	Tính từ làm vị ngữ không cần 是.
✗ 今天是很热。	✓ 今天很热。 Jīntiān hěn rè.	Bỏ 是; chỉ giữ 很 + tính từ.
✗ 他比我很高。	✓ 他比我高。 Tā bǐ wǒ gāo.	Câu so sánh với 比 không dùng 很.
✗ 我有点儿高兴。	✓ 我很高兴。 Wǒ hěn gāoxìng.	有点儿 thường dùng cho điều không như ý (有点儿累, 有点儿贵).

Quy tắc bỏ 很 trong câu 比 xem thêm ở bài câu so sánh với 比.

Nhớ nhanh

• Chủ ngữ + 很 + tính từ. Không có 是.
• 很 trong câu kể thường chỉ là chữ đệm, không nhất thiết là “rất”.
• Phủ định: 不 + tính từ. Câu hỏi: tính từ + 吗？ hoặc tính từ 不 tính từ？ Cả hai đều bỏ 很.
• Nhấn mạnh: 非常, 真, 太…了, 特别. Hơi (không như ý): 有点儿. Không … lắm: 不太.

Bài tiếp theo trong lộ trình: cách dùng chữ 在.