Phủ định trong tiếng Hàn: cách dùng 안, 못 và 지 않다

Tiếng Hàn có ba cách phủ định động từ và tính từ: đặt 안 trước động từ (không, vì không muốn hoặc sự thật không phải vậy), đặt 못 trước động từ (không thể, dù muốn), hoặc gắn 지 않다 vào sau thân từ (cùng nghĩa với 안 nhưng trang trọng hơn). Ví dụ: 저는 술을 안 마셔요. jeoneun sureul an masyeoyo – Tôi không uống rượu (tôi chọn thế), còn 저는 술을 못 마셔요. jeoneun sureul mon masyeoyo – Tôi không uống được rượu.

Tóm tắt ba cách phủ định

Cách	Công thức	Nghĩa	Ví dụ
안	안 + động từ/tính từ	không (không muốn, hoặc sự thật là không)	안 가요. an gayo – không đi
못	못 + động từ	không thể, không làm được	못 가요. mot gayo – không đi được
지 않다	thân từ + 지 않다	không (giọng trang trọng, hay gặp trong văn viết)	가지 않아요. gaji anayo – không đi
지 못하다	thân từ + 지 못하다	không thể (bản dài của 못)	가지 못해요. gaji motaeyo – không đi được

Riêng câu mệnh lệnh và câu rủ ("đừng…", "chúng ta đừng…") không dùng ba cách trên mà dùng 지 마세요 / 지 맙시다, xem mục cuối bài.

안: không, do không muốn hoặc không phải vậy

Đặt 안 ngay trước động từ hoặc tính từ, phần đuôi chia như bình thường. Đây là cách phủ định dùng nhiều nhất trong lời nói hằng ngày.

Khẳng định	Phủ định với 안	Phiên âm	Nghĩa
가요	안 가요	an gayo	không đi
먹어요	안 먹어요	an meogeoyo	không ăn
비싸요	안 비싸요	an bissayo	không đắt
매워요	안 매워요	an maewoyo	không cay
샀어요	안 샀어요	an sasseoyo	đã không mua / chưa mua

안 dùng được với cả động từ lẫn tính từ, và ghép thẳng với thì quá khứ: 아직 안 샀어요? ajik an sasseoyo? – Vẫn chưa mua à?

Vị trí của 안 với động từ có 하다

Đây là chỗ dễ sai nhất. Quy tắc phụ thuộc vào việc phần đứng trước 하다 có phải là một danh từ tách ra được hay không:

Loại từ	Vị trí 안	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Danh từ + 하다 (động từ hành động)	chen vào giữa	공부 안 해요.	gongbu an haeyo	không học
		운동 안 해요.	undong an haeyo	không tập thể dục
Tính từ có 하다	đứng trước cả từ	안 피곤해요.	an pigonhaeyo	không mệt
		안 깨끗해요.	an kkaekkeutaeyo	không sạch
좋아하다, 싫어하다	đứng trước cả từ	안 좋아해요.	an joahaeyo	không thích

Mẹo kiểm tra: nếu nói được "danh từ + 을/를 해요" (공부를 해요, 운동을 해요) thì chèn 안 vào giữa. 피곤을 해요 hay 좋아를 해요 không tồn tại, nên 안 đứng trước cả từ.

못: không thể, dù muốn

못 cũng đứng trước động từ, nhưng nói về khả năng: có trở ngại (bận, ốm, không biết cách, hoàn cảnh không cho) nên không làm được. Vị trí với động từ danh từ + 하다 giống 안: 공부 못 했어요. gongbu motaesseoyo – Đã không học được.

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
어제 잠을 못 잤어요.	eoje jameul mot jasseoyo	Hôm qua tôi không ngủ được.
매운 음식을 못 먹어요.	maeun eumsigeul mon meogeoyo	Tôi không ăn được đồ cay.
너무 바빠서 전화를 못 했어요.	neomu bappaseo jeonhwareul motaesseoyo	Bận quá nên tôi không gọi điện được.
아직 못 정했어요.	ajik mot jeonghaesseoyo	Tôi vẫn chưa quyết được.

Cách đọc 못: âm cuối thay đổi theo chữ sau

못 viết bằng ㅅ nhưng đọc là [몯], và biến âm với chữ đứng sau. Đây là lý do nghe người Hàn nói thấy "không giống chữ viết":

• Trước ㅁ, ㄴ: đọc thành [몬]. 못 먹어요 đọc [몬머거요] mon meogeoyo.
• Trước ㅎ: hoà thành ㅌ. 못 해요 đọc [모태요] motaeyo.
• Trước nguyên âm: đọc nối bằng ㄷ. 못 와요 đọc [모돠요] modwayo.
• Trước ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅅ, ㅈ: chữ sau căng lên. 못 가요 đọc [몯까요].

Các quy tắc này nằm trong bài biến âm tiếng Hàn.

못 và 못하다

Viết cách 못 하다 nghĩa là "không làm được" (vì trở ngại). Viết liền 못하다 là một động từ riêng, nghĩa là "kém, dở": 저는 노래를 못해요. jeoneun noraereul motaeyo – Tôi hát dở. Muốn nói nhẹ hơn thì thêm 잘: 한국어를 잘 못해요. hangugeoreul jal motaeyo – Tiếng Hàn của tôi chưa giỏi.

안 và 못 khác nhau thế nào

Cả hai đều dịch là "không", nhưng người nghe hiểu ra hai lý do khác nhau:

안	못
술을 안 마셔요. – Tôi không uống rượu (tôi không muốn, hoặc có nguyên tắc).	술을 못 마셔요. – Tôi không uống được rượu (cơ thể không chịu, hoặc đang dùng thuốc).
파티에 안 갔어요. – Tôi đã không đi dự tiệc (tự chọn không đi).	파티에 못 갔어요. – Tôi đã không đi dự tiệc được (có việc bận).
숙제 안 했어요. – Em không làm bài tập (nghe như cố ý).	숙제 못 했어요. – Em không làm bài tập được (có lý do).

Khi từ chối lời mời, dùng 못 lịch sự hơn: nó ngầm nói "tôi muốn lắm nhưng không được". Nói 안 가요 với người vừa mời mình nghe như từ chối thẳng.

Thêm một điểm: 못 dùng với động từ. Tính từ (đẹp, đắt, cay…) không có chuyện "muốn mà không được", nên phủ định tính từ dùng 안 hoặc 지 않다: 안 비싸요, không nói 못 비싸요.

지 않다: cách phủ định dài

Bỏ 다 của động từ hoặc tính từ, gắn 지 않다, rồi chia 않다 như một động từ bình thường. Thân từ có hay không có batchim đều giữ nguyên 지.

Từ gốc	Dạng 지 않아요	Phiên âm	Nghĩa
가다	가지 않아요	gaji anayo	không đi
먹다	먹지 않아요	meokji anayo	không ăn
춥다	춥지 않아요	chupji anayo	không lạnh
공부하다	공부하지 않아요	gongbuhaji anayo	không học
좋다	좋지 않습니다	jochi anseumnida	không tốt (trang trọng)

Quá khứ chia ở 않다: 가지 않았어요. gaji anasseoyo – Đã không đi. Không chia quá khứ ở thân từ (갔지 않아요 là sai).

Khi nào chọn 지 않다 thay cho 안

• Văn viết, tin tức, thông báo, bài phát biểu: 미세 먼지는 몸에 좋지 않습니다. mise meonjineun mome jochi anseumnida – Bụi mịn không tốt cho cơ thể.
• Từ dài: với từ nhiều âm tiết, 지 않다 nghe gọn hơn chen 안 vào.
• Câu hỏi rủ rê, gợi ý mềm: 같이 가지 않을래요? gachi gaji aneullaeyo? – Đi cùng không?
• Câu hỏi tìm sự đồng tình: 좀 비싸지 않아요? jom bissaji anayo? – Hơi đắt nhỉ?

Bản "không thể" của lối này là 지 못하다: 가지 못했어요. gaji motaesseoyo nghĩa bằng 못 갔어요., giọng trang trọng hơn.

Ba từ có dạng phủ định riêng, không dùng 안

Khẳng định	Phủ định	Phiên âm	Nghĩa
있어요	없어요	eopseoyo	có → không có
알아요	몰라요	mollayo	biết → không biết
학생이에요	학생이 아니에요	haksaengi anieyo	là học sinh → không phải học sinh

Với 이다 (là), danh từ đứng trước 아니에요 mang tiểu từ 이/가: 저는 학생이 아니에요. jeoneun haksaengi anieyo – Tôi không phải học sinh. Hai từ ghép với 있다 cũng đổi theo: 맛있어요 → 맛없어요 madeopseoyo (dở), 재미있어요 → 재미없어요 jaemieopseoyo (chán).

Câu "đừng…": 지 마세요 và 지 맙시다

안 và 못 không dùng trong câu mệnh lệnh hay câu rủ. Muốn bảo ai đừng làm gì, gắn 지 마세요; muốn rủ cùng đừng làm, gắn 지 맙시다:

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
걱정하지 마세요.	geokjeonghaji maseyo	Đừng lo.
여기서 사진 찍지 마세요.	yeogiseo sajin jjikji maseyo	Đừng chụp ảnh ở đây.
늦지 마세요.	neutji maseyo	Đừng đến muộn.
오늘은 술을 마시지 맙시다.	oneureun sureul masiji mapsida	Hôm nay chúng ta đừng uống rượu.

Câu ví dụ đời thường

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
저는 고기를 안 먹어요.	jeoneun gogireul an meogeoyo	Tôi không ăn thịt.
오늘은 비가 안 와요.	oneureun biga an wayo	Hôm nay trời không mưa.
이 김치는 안 매워요.	i gimchineun an maewoyo	Kim chi này không cay.
주말에는 일 안 해요.	jumareneun il an haeyo	Cuối tuần tôi không làm việc.
저는 수영을 못해요.	jeoneun suyeongeul motaeyo	Tôi không biết bơi.
감기에 걸려서 학교에 못 갔어요.	gamgie geollyeoseo hakgyoe mot gasseoyo	Bị cảm nên tôi không đi học được.
시끄러워서 못 들었어요.	sikkeureowoseo mot deureosseoyo	Ồn quá nên tôi không nghe được.
이 영화는 재미있지 않아요.	i yeonghwaneun jaemiitji anayo	Phim này không hay.
오늘은 춥지 않아요.	oneureun chupji anayo	Hôm nay không lạnh.
지금은 시간이 없어요.	jigeumeun sigani eopseoyo	Bây giờ tôi không có thời gian.
그 사람 이름을 몰라요.	geu saram ireumeul mollayo	Tôi không biết tên người đó.
이건 제 가방이 아니에요.	igeon je gabangi anieyo	Đây không phải túi của tôi.

Trả lời câu hỏi phủ định

Khi được hỏi bằng câu phủ định, 네 nghĩa là "đúng như anh nói", 아니요 nghĩa là "không phải như anh nói". Cách này giống tiếng Việt "ừ, không đi" / "không, có đi chứ":

• 내일 안 가요? naeil an gayo? – Mai không đi à?
• 네, 안 가요. ne, an gayo – Ừ, không đi.
• 아니요, 가요. aniyo, gayo – Không, có đi chứ.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 안 공부해요 → ✓ 공부 안 해요. Với động từ danh từ + 하다, 안 chen vào giữa.
• ✗ 좋아 안 해요 → ✓ 안 좋아해요. 좋아하다 không tách ra được, 안 đứng trước cả từ.
• ✗ 안 있어요, 안 알아요 → ✓ 없어요. 몰라요. 있다 và 알다 có từ phủ định riêng.
• ✗ 안 학생이에요 → ✓ 학생이 아니에요. Phủ định của "là" luôn là 아니에요.
• ✗ 가지 안아요 → ✓ 가지 않아요. 안 (trạng từ đứng trước) và 않 (gốc 않다, đứng sau 지) đọc giống nhau nhưng viết khác; sau 지 luôn là 않.
• ✗ 못 예뻐요 → ✓ 안 예뻐요. Tính từ không đi với 못.
• ✗ 안 가세요 (với ý "đừng đi") → ✓ 가지 마세요. 안 가세요 nghĩa là "anh/chị không đi ạ", không phải lời khuyên.
• ✗ 먹었지 않아요 → ✓ 먹지 않았어요. Thì quá khứ chia ở 않다.

Nhớ nhanh

• 안 = không (không muốn, hoặc sự thật không phải). 못 = muốn nhưng không được, chỉ dùng với động từ.
• 지 않다 = nghĩa như 안, giọng trang trọng hơn; 지 못하다 = nghĩa như 못.
• Danh từ + 하다 thì chèn vào giữa: 공부 안 해요, 공부 못 해요.
• 있다 / 알다 / 이다 có từ phủ định riêng: 없다 / 모르다 / 아니다.
• "Đừng…" dùng 지 마세요, không dùng 안.

Đọc tiếp: câu muốn và câu đề nghị với 고 싶어요 và (으)세요. Bài liền trước là tiểu từ 을/를, 에 và 에서; toàn bộ lộ trình ở mục ngữ pháp tiếng Hàn.