Đồ ăn tiếng Trung: từ vựng món ăn, đồ uống và câu gọi món

Đồ ăn trong tiếng Trung gọi chung là 食物 (shíwù) hoặc 吃的 (chī de, "đồ để ăn"); món ăn là 菜 (cài), đồ uống là 饮料 (yǐnliào). Hai động từ gốc là 吃 (chī, ăn) và 喝 (hē, uống). Bài này gom từ vựng theo nhóm: món chính, thịt cá, rau củ, trái cây, gia vị và vị, cách nấu, đồ uống, kèm các câu gọi món ở quán và cách đọc tên món trên thực đơn.

Từ nền: bữa ăn, ăn uống

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
吃	chī	ăn
喝	hē	uống
饭	fàn	cơm; bữa ăn
菜	cài	món ăn; rau
早饭 / 早餐	zǎofàn / zǎocān	bữa sáng
午饭 / 午餐	wǔfàn / wǔcān	bữa trưa
晚饭 / 晚餐	wǎnfàn / wǎncān	bữa tối
饿	è	đói
渴	kě	khát
饱	bǎo	no
好吃	hǎochī	ngon (đồ ăn)
好喝	hǎohē	ngon (đồ uống)

早饭, 午饭, 晚饭 dùng trong nói chuyện hằng ngày; 早餐, 午餐, 晚餐 trang trọng hơn, hay thấy trên biển hiệu và thực đơn khách sạn.

Món chính và món quen thuộc

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
米饭	mǐfàn	cơm (gạo nấu chín)
炒饭	chǎofàn	cơm rang
面条	miàntiáo	mì sợi
炒面	chǎomiàn	mì xào
粥	zhōu	cháo
饺子	jiǎozi	sủi cảo, há cảo luộc
包子	bāozi	bánh bao có nhân
馒头	mántou	bánh bao không nhân (màn thầu)
小笼包	xiǎolóngbāo	bánh bao nhỏ hấp lồng
汤	tāng	canh, súp
火锅	huǒguō	lẩu
烤鸭	kǎoyā	vịt quay
春卷	chūnjuǎn	chả giò, nem rán
面包	miànbāo	bánh mì
蛋糕	dàngāo	bánh ngọt, bánh kem
越南河粉	Yuènán héfěn	phở Việt Nam

Thịt, cá, trứng

Tên thịt theo công thức con vật + 肉 (ròu, thịt), trật tự ngược với tiếng Việt: 牛肉 là "bò thịt" = thịt bò.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
猪肉	zhūròu	thịt lợn, thịt heo
牛肉	niúròu	thịt bò
鸡肉	jīròu	thịt gà
鸭肉	yāròu	thịt vịt
羊肉	yángròu	thịt cừu, thịt dê
排骨	páigǔ	sườn
鸡翅	jīchì	cánh gà
鱼	yú	cá
虾	xiā	tôm
螃蟹	pángxiè	cua
海鲜	hǎixiān	hải sản
鸡蛋	jīdàn	trứng gà

Rau củ và trái cây

Rau củ	Trái cây
蔬菜 shūcài: rau củ (nói chung)	水果 shuǐguǒ: trái cây (nói chung)
青菜 qīngcài: rau xanh	苹果 píngguǒ: táo
白菜 báicài: cải thảo	香蕉 xiāngjiāo: chuối
土豆 tǔdòu: khoai tây	西瓜 xīguā: dưa hấu
西红柿 xīhóngshì: cà chua	橙子 chéngzi: cam
黄瓜 huángguā: dưa chuột	葡萄 pútao: nho
胡萝卜 húluóbo: cà rốt	芒果 mángguǒ: xoài
洋葱 yángcōng: hành tây	草莓 cǎoméi: dâu tây
豆腐 dòufu: đậu phụ	荔枝 lìzhī: vải
蘑菇 mógu: nấm	龙眼 lóngyǎn: nhãn

Gia vị và vị

Gia vị	Vị
盐 yán: muối	甜 tián: ngọt
糖 táng: đường	咸 xián: mặn
酱油 jiàngyóu: xì dầu	酸 suān: chua
醋 cù: giấm	辣 là: cay
辣椒 làjiāo: ớt	苦 kǔ: đắng
大蒜 dàsuàn: tỏi	香 xiāng: thơm
香菜 xiāngcài: rau mùi	淡 dàn: nhạt

Đọc tên món: cách nấu + nguyên liệu

Nhiều tên món trên thực đơn Trung Quốc ghép theo khuôn cách nấu + nguyên liệu. Biết sáu động từ nấu là đọc được phần lớn các dòng đó:

Động từ	Pinyin	Cách nấu	Món ví dụ
炒	chǎo	xào	炒青菜 rau xanh xào · 炒饭 cơm rang
煮	zhǔ	luộc, nấu trong nước	煮鸡蛋 trứng luộc
蒸	zhēng	hấp	蒸鱼 cá hấp
炸	zhá	chiên ngập dầu	炸鸡 gà rán
烤	kǎo	nướng, quay	烤鸭 vịt quay · 烤肉 thịt nướng
煎	jiān	áp chảo, rán ít dầu	煎蛋 trứng ốp la

Ngoài khuôn này, thực đơn còn có tên theo hương vị (酸辣汤 suānlàtāng, canh chua cay), theo hình dạng (狮子头 shīzitóu, "đầu sư tử", thực chất là thịt viên lớn) hoặc theo tên địa danh, chức danh (宫保鸡丁 gōngbǎo jīdīng, gà xào đậu phộng kiểu Tứ Xuyên). Nhóm tên theo điển tích thì không đoán được, phải hỏi hoặc nhìn ảnh.

Đồ uống

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
水	shuǐ	nước
矿泉水	kuàngquánshuǐ	nước khoáng, nước đóng chai
茶	chá	trà
绿茶	lǜchá	trà xanh
红茶	hóngchá	trà đen (không phải "trà hồng")
奶茶	nǎichá	trà sữa
咖啡	kāfēi	cà phê
牛奶	niúnǎi	sữa bò
豆浆	dòujiāng	sữa đậu nành
果汁	guǒzhī	nước ép trái cây
可乐	kělè	cô ca
啤酒	píjiǔ	bia
红酒	hóngjiǔ	rượu vang đỏ
白酒	báijiǔ	rượu trắng chưng cất của Trung Quốc (rượu mạnh, không phải vang trắng)

Gọi trà sữa ở Trung Quốc gần như luôn bị hỏi độ ngọt và độ lạnh. Các lựa chọn hay gặp: 全糖 (quán táng, đủ đường), 半糖 (bàn táng, nửa đường), 少糖 (shǎo táng, ít đường), 无糖 (wú táng, không đường); 正常冰 (zhèngcháng bīng, đá bình thường), 少冰 (shǎo bīng, ít đá), 去冰 (qù bīng, bỏ đá), 热 (rè, nóng).

Lượng từ khi gọi món

Lượng từ	Pinyin	Dùng cho	Ví dụ
碗	wǎn	bát	一碗米饭 yì wǎn mǐfàn: một bát cơm
盘	pán	đĩa	一盘饺子 yì pán jiǎozi: một đĩa sủi cảo
份	fèn	suất, phần	一份炒饭 yí fèn chǎofàn: một suất cơm rang
杯	bēi	cốc, ly	一杯咖啡 yì bēi kāfēi: một cốc cà phê
瓶	píng	chai	两瓶啤酒 liǎng píng píjiǔ: hai chai bia

Đếm hai thì dùng 两 (liǎng), không dùng 二 (èr): 两杯, 两碗. Lý do ở bài số đếm tiếng Trung, toàn bộ hệ lượng từ ở bài lượng từ tiếng Trung.

Gọi món ở quán: câu dùng theo thứ tự

Lúc nào	Câu	Nghĩa
Gọi nhân viên	服务员！ Fúwùyuán!	Em ơi! (gọi phục vụ)
Xin thực đơn	请给我菜单。 Qǐng gěi wǒ càidān.	Cho tôi xin thực đơn.
Hỏi món	你们这儿有什么好吃的？ Nǐmen zhèr yǒu shénme hǎochī de?	Quán có món gì ngon?
Gọi món	我要一份炒饭和一碗汤。 Wǒ yào yí fèn chǎofàn hé yì wǎn tāng.	Cho tôi một suất cơm rang và một bát canh.
Dặn thêm	不要放辣椒。 Bú yào fàng làjiāo.	Đừng cho ớt.
Dặn thêm	不要香菜。 Bú yào xiāngcài.	Không lấy rau mùi.
Mang về	打包。 Dǎbāo.	Gói mang về.
Tính tiền	买单。 Mǎidān. / 结账。 Jiézhàng.	Tính tiền.

Người Trung Quốc hay nói 我要 (tôi muốn) hoặc 来一个 (lái yí ge, "cho một") khi gọi món. Phân biệt 要 và 想 ở bài 要 và 想. Câu chào khi vào quán có ở bài câu chào hỏi tiếng Trung.

Hai chỗ người Việt hay dùng nhầm

好吃 và 好喝. Tiếng Việt chỉ có một chữ "ngon". Tiếng Trung tách: đồ ăn thì 好吃, đồ uống thì 好喝. Nói 这杯茶很好吃 người nghe vẫn hiểu nhưng thấy lạ; câu đúng là 这杯茶很好喝 (Zhè bēi chá hěn hǎohē, Trà này ngon).

Ăn canh và uống thuốc. Tiếng Trung "uống" canh (喝汤 hē tāng) nhưng "ăn" thuốc (吃药 chī yào). Nói 喝药 chỉ tự nhiên khi thuốc là thuốc nước, thuốc sắc.

Câu hỏi hay gặp

饭店 là nhà hàng hay khách sạn?

Có thể là cả hai. Nhiều nơi gọi quán ăn là 饭店, nhưng 饭店 cũng là tên của nhiều khách sạn lớn. Muốn nói rõ chỗ ăn thì dùng 餐厅 (cāntīng) hoặc 饭馆 (fànguǎn); khách sạn thì dùng 酒店 (jiǔdiàn).

"Đồ ăn vặt" tiếng Trung là gì?

零食 (língshí). Đồ ăn đường phố, quán vỉa hè gọi là 小吃 (xiǎochī), ví dụ 北京小吃 là các món ăn vặt đặc trưng Bắc Kinh.

"Ăn chay" nói thế nào?

吃素 (chī sù). Câu dùng khi gọi món: 我吃素，不吃肉。 Wǒ chī sù, bù chī ròu. Tôi ăn chay, không ăn thịt.

Học chủ đề này xong nên học gì tiếp?

Mua sắm và trả tiền là hai tình huống đi liền với ăn uống, xem bài từ vựng mua sắm tiếng Trung. Danh sách các chủ đề khác ở bài từ vựng tiếng Trung theo chủ đề.