Cách chép chính tả tiếng Trung bằng lời bài hát: 5 bước và bảng phân loại lỗi

Chép chính tả tiếng Trung là nghe một câu, viết lại đủ từng chữ bằng chữ Hán hoặc pinyin, rồi đối chiếu với câu gốc để thấy tai mình hụt ở đâu. Lời bài hát là chất liệu tốt vì câu ngắn, nghe lại nhiều lần không chán và luôn có lời gốc để so. Cách làm: chọn bài có câu ngắn, nghe hiểu bài trước, chép từng câu, phân loại lỗi, rồi chép lại đúng những câu sai vào hôm sau.

Bước 1: chọn bài theo độ dài câu, không theo tốc độ

Khi chép chính tả bạn dừng sau từng câu, nên tốc độ bài hát không còn quan trọng. Thứ quyết định là số chữ mỗi câu: câu 15 chữ nghĩa là giữ 15 âm tiết trong đầu cùng lúc, quá sức với người mới. Đo trên phụ đề MV, đây là những bài câu ngắn nhất trong 106 bài nhạc Hoa phổ biến:

Bài	Ca sĩ	Chữ/câu	Câu/phút
花海 Huāhǎi	Châu Kiệt Luân	6,2	9,5
隐形的翅膀 Yǐnxíng de chìbǎng	Trương Thiều Hàm	6,3	10,3
唯一 Wéiyī	Accusefive	6,9	6,4
倔强 Juéjiàng	Mayday	7,0	12,5
她说 Tā shuō	Lâm Tuấn Kiệt	7,1	9,6
月亮代表我的心 Yuèliang dàibiǎo wǒ de xīn	Đặng Lệ Quân	7,4	7,5
宁夏 Níngxià	Lương Tĩnh Như	7,8	5,2

Để dành cho sau: 好久不见 (14,6 chữ/câu), 像鱼 (14,7), 成都 (14,1), 听海 và 记得 (14,0). Đây đều là bài chậm và hay, nhưng câu quá dài để chép.

Bước 2: nghe hiểu bài trước khi chép

Chép một câu chưa từng nghe và chưa biết nghĩa là bài tập của người đã học nhiều năm. Trước khi chép, nghe bài vài lượt có lời, biết đại ý và tra những từ lạ. Trình tự đầy đủ có ở bài cách học tiếng Trung qua bài hát; chép chính tả là lượt cuối.

Bước 3: chép từng câu, tăng dần độ khó

Trên YouTube, phím K dừng và phát, phím mũi tên trái lùi 5 giây. Mỗi câu nghe tối đa ba lần rồi mới viết. Chọn mức phù hợp:

Mức	Cách làm	Dùng khi
1. Điền từ	Chép lời ra, che 1 từ mỗi câu, nghe và điền	Bài mới, hoặc bạn mới học vài tháng
2. Chép pinyin	Viết cả câu bằng pinyin, chưa cần dấu thanh	Đã nghe bài 3–4 lượt
3. Chép chữ Hán	Viết cả câu bằng chữ Hán, gõ hoặc viết tay	Bài đã quen, muốn luyện cả mặt chữ

Gõ bằng bộ gõ pinyin thì bạn phải nghe ra đúng âm mới chọn được chữ, nên vừa kiểm tai vừa kiểm cách viết pinyin. Viết tay thì luyện thêm mặt chữ nhưng chậm hơn nhiều. Cân nhắc giữa hai cách ở bài có cần học viết tay chữ Hán không; cài bộ gõ theo bài cách gõ tiếng Trung.

Về dấu thanh: khi hát, cao độ đi theo giai điệu nên bạn không nghe được thanh từ giọng ca sĩ. Nếu chép pinyin có dấu, hãy ghi dấu theo từ bạn nhận ra, rồi kiểm lại bằng từ điển.

Bước 4: đối chiếu và phân loại lỗi

Đừng chỉ gạch đỏ chỗ sai. Ghi mỗi lỗi vào một trong các nhóm dưới đây; sau vài bài bạn sẽ thấy mình sai lặp lại ở nhóm nào.

Nhóm lỗi	Ví dụ trong lời nhạc	Cách sửa
Nhầm zh, ch, sh với z, c, s	知足 zhīzú viết thành zīzú	Luyện riêng các cặp âm, xem 6 lỗi phát âm pinyin
Nhầm -n với -ng	星空 xīngkōng viết thành xīnkōng	Nghe âm cuối ở chỗ ca sĩ ngân dài
Từ đồng âm	再 (zài, lại) và 在 (zài, ở, đang); 做 và 作 (zuò)	Dựa vào nghĩa cả câu, xem từ đồng âm tiếng Trung
他, 她, 它 đều đọc tā	她说 là “cô ấy nói”, nghe thì không phân biệt được	Không tính là lỗi nghe; chọn chữ theo ngữ cảnh
的, 得, 地 đều đọc de	Lời hát hay viết 你哭的太累了 thay cho 哭得	Viết theo ngữ pháp chuẩn, xem phân biệt 的, 得, 地
Chữ gần giống nhau	自己 (zìjǐ) và 已经 (yǐjīng): 己 khác 已	Chép lại chữ sai ba lần, so nét
Phồn thể và giản thể	Viết 爱 trong khi lời gốc là 愛	Không tính là lỗi nếu bạn dùng thống nhất một bộ

Bước 5: chép lại câu sai vào hôm sau

Chỗ sai là kết quả quý nhất của buổi chép. Ghi các câu sai vào một danh sách riêng, hôm sau nghe và chép lại đúng những câu đó trước khi sang bài mới. Câu nào chép đúng hai lần liên tiếp thì bỏ khỏi danh sách.

Bao nhiêu là đủ

Mức điền từ cho một bài khoảng 30 câu mất chừng 5 đến 10 phút, là liều hợp lý cho một buổi. Chép chữ Hán cả bài có thể mất nửa tiếng và thường không đáng. Làm mức dễ cho ba bài khác nhau có lợi hơn làm mức khó cho một bài, vì thứ tai bạn cần là số lần gặp lại từ ở nhiều giọng hát khác nhau.

Khi đã chép tốt lời nhạc, chuyển sang chép chính tả hội thoại và bản tin, nơi tốc độ và từ vựng gần với đời thật hơn. Nguồn nghe theo từng cấp có ở luyện nghe tiếng Trung.