Ngữ pháp HSK 1: tổng hợp 30 điểm ngữ pháp theo bài, ví dụ và bài tập có đáp án

Ngữ pháp HSK 1 xoay quanh khoảng 30 điểm, gom lại thành bảy nhóm: trật tự câu cơ bản (chủ ngữ, thời gian, nơi chốn đứng trước động từ), ba kiểu câu với 是, 有 và tính từ đi với 很, cách đặt câu hỏi (吗, 呢 và các từ để hỏi), phủ định bằng 不 và 没, động từ năng nguyện (会, 能, 想), trợ từ (的, 了, 吧) và cách nói số, giờ, ngày tháng, tiền. Bảng dưới tổng hợp đủ các điểm theo thứ tự 15 bài của Giáo trình chuẩn HSK 1, mỗi điểm có công thức, ví dụ và link tới bài học tương ứng; sau đó là phần giải thích theo nhóm, lỗi người Việt hay mắc và bài tập có đáp án.

Bảng tổng hợp ngữ pháp HSK 1 theo bài

Điểm ngữ pháp	Công thức	Ví dụ	Bài
Hai thanh 3 đi liền	thanh 3 + thanh 3 → thanh 2 + thanh 3	你好 nǐ hǎo, đọc ní hǎo	Bài 1
Phủ định với 不, biến điệu 不	不 + động từ / tính từ	不是 bù shì, đọc bú shì	Bài 2
Câu chữ 是	A + 是 + B	我是学生。 Wǒ shì xuésheng.	Bài 3
Câu hỏi với 吗	Câu trần thuật + 吗？	你是老师吗？ Nǐ shì lǎoshī ma?	Bài 3
Từ để hỏi 什么	Động từ + 什么 (+ danh từ)	你叫什么名字？ Nǐ jiào shénme míngzi?	Bài 3
Từ để hỏi 谁, 哪	谁 thay người; 哪 + (lượng từ) + danh từ	她是谁？ Tā shì shéi? / 你是哪国人？ Nǐ shì nǎ guó rén?	Bài 4
Trợ từ 的	Định ngữ + 的 + danh từ	我的书 wǒ de shū	Bài 4
呢 (1): còn … thì sao?	Danh từ / đại từ + 呢？	我是越南人，你呢？ Wǒ shì Yuènán rén, nǐ ne?	Bài 4
Từ để hỏi 几, câu hỏi 多大	几 + lượng từ; 多大 hỏi tuổi	你女儿几岁了？ Nǐ nǚ'ér jǐ suì le? / 你多大？ Nǐ duō dà?	Bài 5
了 chỉ sự thay đổi	… + 了 (cuối câu)	她二十岁了。 Tā èrshí suì le.	Bài 5
会 (1): biết làm	会 + động từ	我会说汉语。 Wǒ huì shuō Hànyǔ.	Bài 6
Câu vị ngữ tính từ	Chủ ngữ + 很 + tính từ	汉字很难。 Hànzì hěn nán.	Bài 6
怎么 (1): làm thế nào	怎么 + động từ	这个字怎么写？ Zhège zì zěnme xiě?	Bài 6
Câu vị ngữ danh từ	Chủ ngữ + danh từ / số (không cần 是)	今天星期三。 Jīntiān xīngqīsān.	Bài 7
Câu liên động (1)	去 + nơi chốn + làm gì	我去商店买东西。 Wǒ qù shāngdiàn mǎi dōngxi.	Bài 7
想: muốn	想 + động từ	我想喝茶。 Wǒ xiǎng hē chá.	Bài 8
多少, lượng từ 个 và 口, số tiền	多少 + (danh từ); số + lượng từ + danh từ	这个多少钱？ Zhège duōshao qián?	Bài 8
在: ở (động từ và giới từ)	A + 在 + nơi; 在 + nơi + động từ	他在医院工作。 Tā zài yīyuàn gōngzuò.	Bài 9
呢 (2): … đâu rồi?	Danh từ + 呢？	我的杯子呢？ Wǒ de bēizi ne?	Bài 9
有 chỉ sự tồn tại	Nơi chốn + 有 + người / vật	桌子上有一本书。 Zhuōzi shang yǒu yī běn shū.	Bài 10
和: và (nối danh từ)	A + 和 + B	爸爸和妈妈 bàba hé māma	Bài 10
能: có thể, được	能 + động từ	我能坐这儿吗？ Wǒ néng zuò zhèr ma?	Bài 10
请: mời, xin hãy	请 + động từ	请坐。 Qǐng zuò.	Bài 10
Cách nói giờ; thời gian đứng trước động từ	Chủ ngữ + thời gian + động từ	我七点去学校。 Wǒ qī diǎn qù xuéxiào.	Bài 11
前: trước (một thời điểm)	Thời điểm + 前	三点前 sān diǎn qián	Bài 11
怎么样, câu vị ngữ chủ vị	… 怎么样？; A + B + tính từ	明天天气怎么样？ / 我身体很好。	Bài 12
太 … 了: quá	太 + tính từ + 了	太热了！ Tài rè le!	Bài 12
会 (2): sẽ (khả năng)	会 + động từ	明天会下雨。 Míngtiān huì xià yǔ.	Bài 12
在 … 呢: đang làm	在 + động từ + (tân ngữ) + 呢	他在看书呢。 Tā zài kàn shū ne.	Bài 13
吧: nhé, đi; số điện thoại	Câu đề nghị + 吧	我们走吧。 Wǒmen zǒu ba.	Bài 13
了 chỉ hành động đã xảy ra	Động từ + 了 + số lượng + tân ngữ	她买了三件衣服。 Tā mǎi le sān jiàn yīfu.	Bài 14
后, 啊, 都	Thời điểm + 后; 都 + động từ	我们都是学生。 Wǒmen dōu shì xuésheng.	Bài 14
是 … 的: nhấn mạnh thời gian, nơi chốn, cách thức	是 + chi tiết + động từ + 的	我是坐飞机来的。 Wǒ shì zuò fēijī lái de.	Bài 15
Ngày tháng năm	năm + tháng + ngày + thứ	2026年9月17日 èr líng èr liù nián jiǔ yuè shíqī rì	Bài 7, 15

Pinyin trong bài ghi thanh gốc của 一 và 不; khi nói, 一本书 đọc yì běn shū, 不是 đọc bú shì. Ví dụ đầy đủ, bài khoá và từ mới của từng bài nằm ở trang Giáo trình chuẩn HSK 1.

1. Trật tự câu: thời gian và nơi chốn đứng trước động từ

Đây là quy tắc quan trọng nhất và cũng là lỗi người Việt mắc nhiều nhất, vì tiếng Việt hay đặt thời gian, nơi chốn ở cuối câu.

Chủ ngữ + thời gian + 在 + nơi chốn + động từ + tân ngữ

Tiếng Việt	Sai (theo trật tự tiếng Việt)	Đúng
Tôi làm việc ở bệnh viện.	✗ 我工作在医院。	我在医院工作。 Wǒ zài yīyuàn gōngzuò.
Tôi đi học lúc 8 giờ.	✗ 我去学校八点。	我八点去学校。 Wǒ bā diǎn qù xuéxiào.
Hôm nay tôi ăn cơm ở nhà.	✗ 我吃饭在家今天。	我今天在家吃饭。 Wǒ jīntiān zài jiā chī fàn.

Từ chỉ thời gian được đứng trước hoặc sau chủ ngữ: 今天我在家吃饭 cũng đúng. Nhưng nó không bao giờ đứng sau động từ. Trật tự đầy đủ và các ngoại lệ ở bài trật tự câu tiếng Trung.

2. Ba kiểu câu cơ bản: 是, 有 và tính từ

Câu chữ 是: A là B

• 他是我的老师。 Tā shì wǒ de lǎoshī. Anh ấy là thầy giáo của tôi.
• Phủ định: 他不是中国人。 Tā bù shì Zhōngguó rén. Anh ấy không phải người Trung Quốc.

Câu tính từ: không dùng 是

Tính từ làm vị ngữ trực tiếp, thường có 很 đứng trước. 很 ở đây gần như không mang nghĩa "rất" mà giúp câu đủ nhịp.

• 我很忙。 Wǒ hěn máng. Tôi bận.
• ✗ 我是忙。
• Phủ định bỏ 很: 我不忙。 Wǒ bù máng.

Lý do tiếng Trung cần 很 ở bài tính từ làm vị ngữ với 很.

Câu vị ngữ danh từ: ngày, tuổi, giá tiền không cần 是

• 今天星期三。 Jīntiān xīngqīsān. Hôm nay thứ Tư.
• 我二十岁。 Wǒ èrshí suì. Tôi hai mươi tuổi.
• 苹果五块钱。 Píngguǒ wǔ kuài qián. Táo năm đồng.

Khi phủ định lại phải có 是: 今天不是星期三。

Câu chữ 有: có, sở hữu và tồn tại

• 我有一个姐姐。 Wǒ yǒu yī ge jiějie. Tôi có một chị gái.
• 学校里有一个商店。 Xuéxiào li yǒu yī ge shāngdiàn. Trong trường có một cửa hàng.
• Phủ định của 有 luôn là 没有: 我没有哥哥。 ✗ 我不有哥哥。

3. Đặt câu hỏi

Câu hỏi có/không với 吗

Giữ nguyên câu trần thuật, thêm 吗 ở cuối: 你忙吗？ Nǐ máng ma? Bạn có bận không?

Câu hỏi dùng từ để hỏi: không thêm 吗

Từ để hỏi đứng đúng vị trí của thông tin cần hỏi, trật tự câu không đổi.

Từ	Pinyin	Hỏi về	Ví dụ
什么	shénme	cái gì	你喝什么？ Nǐ hē shénme?
谁	shéi	ai	他是谁？ Tā shì shéi?
哪	nǎ	nào	你是哪国人？ Nǐ shì nǎ guó rén?
哪儿	nǎr	ở đâu	你去哪儿？ Nǐ qù nǎr?
几	jǐ	mấy (số nhỏ, thường dưới 10)	你有几个孩子？ Nǐ yǒu jǐ ge háizi?
多少	duōshao	bao nhiêu (số lớn, giá tiền)	你们学校有多少学生？
怎么	zěnme	làm thế nào	去火车站怎么走？
怎么样	zěnmeyàng	thế nào, ra sao	这个菜怎么样？
多大	duō dà	bao nhiêu tuổi	你今年多大？

✗ 你叫什么名字吗？ Câu đã có 什么 thì không thêm 吗. Cách dùng từng từ và chỗ khác nhau giữa 几 và 多少 ở bài từ để hỏi trong tiếng Trung; ba trợ từ cuối câu 吗, 呢, 吧 ở bài câu hỏi với 吗, 呢, 吧.

呢: hai nghĩa ở HSK 1

• Hỏi lại cùng câu hỏi: 我很好，你呢？ Tôi khoẻ, còn bạn?
• Hỏi vị trí: 妈妈呢？ Mẹ đâu rồi?

4. Phủ định: 不 hay 没

Dùng	Cho	Ví dụ
不	thói quen, ý muốn, việc sắp tới, tính từ, 是, động từ năng nguyện	我不喝咖啡。 Tôi không uống cà phê. / 明天我不去。 Mai tôi không đi.
没	việc đã không xảy ra, và phủ định của 有	我昨天没去。 Hôm qua tôi không đi. / 我没有钱。 Tôi không có tiền.

Biến điệu: 不 đứng trước thanh 4 đọc thành bú (不是 bú shì, 不去 bú qù); trước thanh 1, 2, 3 giữ bù. Thêm ví dụ và bẫy ở bài phủ định 不 và 没.

5. Động từ năng nguyện: 会, 能, 想

Từ	Nghĩa ở HSK 1	Ví dụ
会	biết làm (do học mà có)	我会开车。 Wǒ huì kāi chē. Tôi biết lái xe.
会	sẽ (dự đoán)	明天会下雨吗？ Mai có mưa không?
能	có thể, được (điều kiện, cho phép)	我今天不能去。 Hôm nay tôi không đi được.
想	muốn	我想去中国。 Tôi muốn đi Trung Quốc.

Cả ba đứng trước động từ chính và phủ định bằng 不. Chỗ khác nhau tinh hơn giữa 会, 能, 可以 xuất hiện dần ở HSK 2–3, xem bài 会, 能, 可以.

6. Giới từ và từ nối: 在, 和

• 在 làm động từ: 我在家。 Tôi ở nhà.
• 在 làm giới từ: 我在家看电视。 Tôi xem ti vi ở nhà.
• 在 làm phó từ "đang": 我在看电视呢。 Tôi đang xem ti vi.
• 和 chỉ nối danh từ, đại từ: 我和他是同学。 Tôi và anh ấy là bạn học. Không dùng 和 để nối hai câu hay hai động từ như chữ "và" tiếng Việt: ✗ 我吃饭和看电视。

Ba vai của 在 ở bài chữ 在 trong tiếng Trung.

7. Trợ từ: 的, 了, 吧, 啊

的: của, định ngữ

• 我的朋友 bạn của tôi. Với người thân, quan hệ gần có thể bỏ 的: 我妈妈, 我们学校.
• Thứ tự ngược tiếng Việt: người sở hữu đứng trước. "Sách của thầy" là 老师的书.

了: hai cách dùng ở HSK 1

Vị trí	Nghĩa	Ví dụ
Cuối câu	có sự thay đổi, tình hình mới	我饿了。 Tôi đói rồi. / 下雨了。 Mưa rồi.
Sau động từ, trước tân ngữ có số lượng	hành động đã hoàn thành	我买了两个苹果。 Tôi đã mua hai quả táo.

了 không phải dấu hiệu thì quá khứ: câu nói thói quen trong quá khứ không dùng 了 (去年我常常去北京。 Năm ngoái tôi hay đi Bắc Kinh), phủ định việc đã qua dùng 没 và bỏ 了 (✗ 我没去了). Phân tích sâu ở bài chữ 了.

吧 và 啊

• 吧 cuối câu đề nghị: 我们走吧。 Chúng ta đi thôi.
• 啊 làm câu nhẹ và có cảm xúc: 好啊！ Được đấy!

8. Số, lượng từ, giờ, ngày tháng, tiền

Số + lượng từ + danh từ. Tiếng Trung không đặt số thẳng trước danh từ: 三个人 (ba người), 一本书 (một quyển sách), ✗ 三人. Số 2 trước lượng từ dùng 两: 两个人, không nói ✗ 二个人.

Nói gì	Cách nói	Ví dụ
Giờ	số + 点 + số + 分	八点十分 bā diǎn shí fēn (8 giờ 10); 八点半 bā diǎn bàn (8 rưỡi)
Ngày tháng	năm → tháng → ngày → thứ (lớn trước, nhỏ sau)	九月十七号，星期四 jiǔ yuè shíqī hào, xīngqīsì
Năm	đọc từng chữ số + 年	二〇二六年 èr líng èr liù nián
Tiền (khẩu ngữ)	số + 块 (+ 钱)	十五块钱 shíwǔ kuài qián
Số điện thoại	đọc từng chữ số, số 1 thường đọc yāo	139 đọc yāo sān jiǔ

Lượng từ HSK 1 hay dùng nhất là 个, 本, 口 (người trong nhà), 块 (đồng), 岁 (tuổi). Cách chọn lượng từ ở bài lượng từ tiếng Trung; đếm số, đọc giờ, ngày, tiền ở bài số đếm tiếng Trung.

9. Phó từ 很, 太, 都 và cấu trúc 是……的

• 太……了 diễn tả mức quá hoặc cảm thán: 太贵了！ Đắt quá!
• 都 đứng sau chủ ngữ số nhiều, trước động từ: 我们都喜欢中国菜。 ✗ 都我们喜欢.
• 是……的 dùng khi việc đã xảy ra, người nói muốn nhấn thời gian, nơi chốn, cách thức: 你是什么时候来的？ Bạn đến lúc nào? 我是昨天来的。 Tôi đến hôm qua.

Lỗi ngữ pháp HSK 1 người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Lý do
✗ 我是很高兴。	我很高兴。	Tính từ làm vị ngữ không cần 是
✗ 我学习汉语在河内。	我在河内学习汉语。	Nơi chốn đứng trước động từ
✗ 你去哪儿吗？	你去哪儿？	Có từ để hỏi thì bỏ 吗
✗ 我不有时间。	我没有时间。	Phủ định của 有 là 没有
✗ 我有二个弟弟。	我有两个弟弟。	Trước lượng từ dùng 两
✗ 书我的	我的书	Định ngữ đứng trước danh từ
✗ 我昨天没去了。	我昨天没去。	Phủ định việc đã qua bằng 没, bỏ 了

Bài tập ngữ pháp HSK 1 có đáp án

Phần A. Chọn từ điền vào chỗ trống (吗 / 呢 / 不 / 没 / 的 / 了 / 两 / 在)

1. 你是学生___？
2. 我很好，你___？
3. 我昨天___去商店。
4. 他___喜欢喝茶。
5. 这是我___手机。
6. 我有___个妹妹。
7. 她___医院工作。
8. 下雨___，我们不去了。

Phần B. Sắp xếp thành câu

9. 学校 / 我 / 去 / 八点
10. 什么 / 你 / 名字 / 叫
11. 喝 / 想 / 我 / 茶
12. 来 / 我 / 坐出租车 / 的 / 是

Phần C. Sửa câu sai

13. 我是很忙。
14. 你有几个哥哥吗？
15. 我工作在北京。

Đáp án

1. 吗
2. 呢
3. 没
4. 不
5. 的
6. 两
7. 在
8. 了
9. 我八点去学校。 Wǒ bā diǎn qù xuéxiào.
10. 你叫什么名字？ Nǐ jiào shénme míngzi?
11. 我想喝茶。 Wǒ xiǎng hē chá.
12. 我是坐出租车来的。 Wǒ shì zuò chūzūchē lái de.
13. 我很忙。
14. 你有几个哥哥？
15. 我在北京工作。

Sai từ 3 câu trở lên trong một phần thì đọc lại nhóm tương ứng ở trên. Thêm bài tập tổng hợp (pinyin, lượng từ, 的 得 地) ở bài bài tập tiếng Trung có đáp án; luyện đặt câu từ tiếng Việt ở bài luyện dịch tiếng Trung, phần HSK 1.

Ngữ pháp HSK 1 PDF và bản HSK 3.0

Bản danh sách ngữ pháp chính thức mới nhất nằm trong đại cương thi HSK 3.0, tải miễn phí trên chinesetest.cn (phần ngữ pháp ở cuối file). Đại cương cấp 1 của HSK 3.0 rộng hơn Giáo trình chuẩn HSK 1: ngoài các điểm ở bảng trên, còn có phó từ 正在, 有点儿, 非常, 真, 再, 还, 也, giới từ 对, từ ly hợp như 上课, 睡觉, 说话, câu hai tân ngữ, câu liên động chỉ mục đích và cách thức, câu ghép "…，也…" và "…，还…". Cấp 1 của HSK 3.0 cần 300 từ thay vì 150; khác biệt hai bản ở bài HSK 9 cấp.

Muốn có bản in để ôn, in chính trang này hoặc chép bảng tổng hợp ở đầu bài vào vở kèm một câu ví dụ tự đặt cho mỗi điểm. Tự đặt câu nhớ lâu hơn đọc lại file.

Sau HSK 1: ngữ pháp HSK 2 đến HSK 4 học gì

Cấp	Nhóm ngữ pháp chính	Chi tiết theo bài
HSK 2	过, 着, so sánh với 比, bổ ngữ trạng thái với 得, 要……了, 因为……所以……	Giáo trình chuẩn HSK 2
HSK 3	Câu chữ 把, câu bị động với 被, bổ ngữ kết quả, xu hướng, khả năng	Giáo trình chuẩn HSK 3
HSK 4	Liên từ nối câu phức, phó từ ngữ khí, cấu trúc cố định	Giáo trình chuẩn HSK 4

Toàn bộ điểm ngữ pháp đã có bài giải thích riêng nằm ở mục ngữ pháp tiếng Trung.