Luyện Nghe Tiếng Anh

Nghe tiếng thật của người bản xứ, mỗi bài một mẩu ngắn, nghe xong phải gõ hoặc chọn lại đúng thứ vừa nghe. Nghe ra hay đoán mò lộ ra ngay tại chỗ, và chỗ nghe hụt được lặp lại chứ không trôi mất.

Danh mục luyện nghe

Ba khu, xếp theo đơn vị nghe

Nghe hụt ở đâu thì luyện ở đó. Chưa tách được từ trong dòng tiếng thì vào khu từ vựng; tách được từ mà rơi mất câu thì vào khu câu; nghe rõ từng câu nhưng mất mạch khi hai người nói qua lại thì vào khu hội thoại.

Một từ
Luyện nghe từ vựng
Nghe một từ rồi gõ lại mặt chữ; Enter là xuống từ kế.
Chữa việc nghe ra tiếng nhưng không biết đó là chữ nào: story hay store, reach hay each.
- Cả bảng 50 từ trước mắt, không phải bấm từng thẻ
- Bảng đếm mỗi từ phải nghe mấy lần, gõ mấy lần
- Lọc ra đúng những từ tai bạn chưa bắt được
Nghe thử
Một câu
Luyện nghe câu
Nghe trọn một câu thoại phim rồi gõ lại.
Chữa việc biết hết từ trong câu mà vẫn không bắt kịp, vì người nói nối chữ và nuốt âm.
- Tiếng thật của diễn viên, không phải máy đọc
- Hai mức: che một từ, hoặc gõ cả câu
- 50 câu liên tiếp trong một phim, có mạch để bám
Nghe thử
Nhiều lượt lời
Luyện nghe hội thoại
Nghe một đoạn hai người nói qua lại rồi trả lời ai vừa nói gì.
Chữa việc nghe rõ từng câu nhưng mất mạch: hiểu câu vừa rồi thì đã trôi mất câu tiếp theo.
- Đoạn từ năm lượt lời trở lên
- Xếp lại thứ tự các lượt vừa nghe
- Chỉ ra câu không hề có trong đoạn
Sắp mở

Luyện nghe tiếng Anh: nghe kiểu gì thì lên, nghe kiểu gì thì giậm chân

Nghe là kỹ năng lệch nhất trong bốn kỹ năng: rất nhiều người đọc được báo tiếng Anh không cần từ điển nhưng nghe một câu thoại đời thường thì mất dấu ngay từ giây thứ hai. Khoảng cách này không phải do bạn kém. Khi đọc, chữ đứng yên nên bạn quay lại bao nhiêu lần cũng được; còn khi nghe, âm thanh trôi qua một lần và người bản xứ nói với tốc độ không chờ người nghe.

Trang này gom lại cách luyện nghe tiếng Anh mà bạn có thể bắt đầu ngay hôm nay: nghe cái gì, nghe theo trình tự nào, mỗi ngày bao lâu, và làm gì với những câu nghe mãi không ra. Bên trên là kho video, bài hát và phim có phụ đề song ngữ Anh - Việt khớp theo từng câu, để bạn vừa đọc xong một cách làm là thử được luôn.

Tất cả nội dung nghe trên Từ Vựng 123 đều có ba thứ đi kèm: phụ đề tiếng Anh và bản dịch tiếng Việt hiện cùng lúc, nút nghe lại đúng câu đang đứng, và bài tập nghe rồi điền lại từ còn thiếu. Bấm vào một từ trong phụ đề là ra nghĩa, và từ đó rơi vào bộ từ vựng của tài khoản để ôn lại sau bằng thuật toán lặp lại ngắt quãng.

Vì sao nghe không kịp dù biết hết từ trong câu

Thử một lần thế này: nghe một câu thoại mà bạn không bắt được, rồi mở phụ đề ra đọc. Chín trên mười lần bạn sẽ thấy mình biết hết các từ trong câu đó. Nghĩa là vấn đề không nằm ở vốn từ, mà nằm ở chỗ những từ ấy khi nói liền nhau thì không còn nghe giống lúc đứng một mình nữa.

Tiếng Anh nói nhanh dính các từ vào nhau và nuốt bớt âm: "want to" thành "wanna", "did you" thành "didja", "a lot of" nghe ra đúng một khối "alotta". Người học nghe tiếng Anh trong đầu theo cách nó được viết, nên tai đi tìm những ranh giới từ vốn đã bị xoá mất trong lời nói thật. Đó là lý do nghe podcast đọc chậm thì hiểu, mà nghe hai nhân vật trong phim nói chuyện với nhau thì mất dấu.

Cái tin tốt là chỗ vướng này sửa được bằng đúng một việc, và là việc rất cơ học: nghe một câu bạn không bắt được, xem phụ đề để biết câu đó thật ra là gì, rồi nghe lại chính câu đó vài lần cho tới khi tai nối được âm thanh vừa nghe với chữ vừa đọc. Làm đủ nhiều lần thì bộ nhận dạng trong đầu bạn tự cập nhật, và lần sau gặp kiểu nuốt âm tương tự bạn bắt được ngay.

Điều đó cũng giải thích vì sao "nghe thật nhiều rồi tự quen" ít hiệu quả hơn người ta tưởng. Nghe mà không bao giờ biết mình vừa nghe hụt cái gì thì chỉ là nghe lại chính những chỗ mình vốn đã nghe được, còn những chỗ hụt vẫn hụt nguyên như thế sau hàng trăm giờ.

Ba kiểu nghe và kiểu nào thật sự làm bạn tiến

Cả ba đều có chỗ dùng, nhưng chúng cho ra kết quả rất khác nhau và tốn công cũng rất khác nhau:

Nghe nền là bật tiếng Anh trong lúc làm việc khác. Cách này gần như không giúp bạn nghe giỏi lên vì bạn không đối chiếu lại, nhưng nó giúp tai quen với nhạc điệu và tốc độ của tiếng Anh. Bạn vẫn nên bật, chỉ là đừng tính vào thời gian học.
Nghe chủ động là ngồi nghe một đoạn ngắn, dừng ở chỗ không hiểu, mở phụ đề đối chiếu rồi nghe lại. Đây là cách hiệu quả nhất tính trên mỗi phút bỏ ra, và cũng là cách mà trang này được xây dựng để hỗ trợ.
Chép chính tả là nghe rồi viết lại nguyên văn từng chữ. Cách này nặng nhất nhưng cho thấy chính xác những âm bạn đang nghe sai, vì bạn không thể đoán qua ngữ cảnh. Không cần làm mỗi ngày; mỗi tuần một hai đoạn ngắn là đủ.
Một cách phối hợp hợp lý cho người đi làm: mười lăm phút nghe chủ động mỗi ngày, nghe nền tuỳ ý lúc rảnh tay, và cuối tuần chép chính tả một đoạn chừng một phút.

Bốn bước cho một đoạn nghe, làm đúng thứ tự

Thứ tự quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Bật sẵn bản dịch tiếng Việt ngay từ lần nghe đầu là hỏng cả buổi tập: mắt đọc nhanh hơn tai rất nhiều, nên bạn sẽ đọc xong câu trước khi kịp nghe, và cảm giác "mình hiểu" đến từ mắt chứ không phải từ tai.

Bốn bước dưới đây áp dụng cho một đoạn ngắn, ví dụ một bài hát, một video vài phút hoặc một cảnh phim chừng hai phút. Đừng làm với cả một tập phim dài:

Bước 1 - nghe chay, không phụ đề. Mục tiêu chỉ là đo xem mình bắt được bao nhiêu, không cần hiểu hết. Trong trình phát, tắt phụ đề trên màn hình và tắt bản dịch ở bảng lời bên phải.
Bước 2: bật phụ đề tiếng Anh, chưa bật tiếng Việt. Đây là bước quan trọng nhất, vì bạn đang nối âm thanh vừa nghe với mặt chữ. Mỗi lần bạn nhận ra "hoá ra câu đó là như vậy" là một lần tai được sửa.
Bước 3 - mở bản dịch tiếng Việt cho những câu vẫn chưa thông. Bấm vào từ lạ để tra nghĩa ngay tại chỗ, từ đó tự vào bộ từ vựng của bạn để ôn lại sau.
Bước 4 - nghe lại chay một lần nữa. Bước này hay bị bỏ, mà nó mới là bước chốt: nghe lại đúng đoạn vừa mổ xẻ, lần này bắt được gần hết, và cảm giác đó là thứ giữ bạn quay lại ngày mai.

Nghe lại đúng một câu: phím tắt và cách lặp câu

Thao tác bạn làm nhiều nhất khi luyện nghe là nghe lại một câu vừa trôi qua. Nếu mỗi lần như vậy phải kéo thanh thời gian rồi kéo lại vì quá tay, thì chỉ khoảng mười phút là bạn bỏ cuộc, do thao tác phiền chứ không phải do bài khó.

Trình phát của Từ Vựng 123 vì thế đặt hẳn phím tắt cho những việc đó, dùng được cả khi đang gõ đáp án bài tập:

Phím ` (bên trái phím số 1) - nghe lại câu đang đứng từ đầu câu.
Phím 1 và 2 - lùi về câu trước, sang câu sau. Bấm đúng một phát là về đầu câu, không phải ướm thanh thời gian.
Phím 3 - lặp câu liên tục. Câu đó chạy đi chạy lại cho tới khi bạn tắt, hợp với một câu nuốt âm nặng cần nghe chục lần.
Phím 4 - dừng ở cuối mỗi câu. Video tự dừng cho bạn kịp nhắc lại hoặc kịp viết, rồi bấm phát để đi tiếp.
Space - phát và dừng. Bấm thẳng vào một câu trong bảng lời bên phải cũng đưa video tới đúng câu ấy.

Bài tập nghe điền từ: cách tự kiểm tra xem đã nghe ra hay chưa

Vấn đề của việc tự học nghe là bạn không có ai chấm. Nghe xong thấy "hình như hiểu" là một cảm giác rất dễ nhầm, và nó khiến nhiều người tưởng mình đang tiến trong khi thực ra vẫn đứng yên.

Bài tập điền từ trong trình phát giải quyết đúng chỗ đó: video dừng lại ở cuối mỗi câu, câu đó trong bảng lời chỉ còn những chấm tròn thay cho từ bị giấu, bạn nghe rồi điền lại. Điền xong cả câu thì video tự chạy tiếp. Không đoán mò được, vì từ nào chưa đúng thì câu chưa qua.

Có ba mức và ba kiểu trả lời, chọn tuỳ sức và tuỳ hoàn cảnh:

Mức Cơ bản - mỗi câu giấu một từ. Đây là mức để bắt đầu, kể cả khi bạn thấy mình nghe kém.
Mức Trung bình - mỗi câu giấu hai đến ba từ, thường rơi vào đúng những từ hay bị nuốt.
Mức Nâng cao - giấu sạch cả câu. Gần với chép chính tả, và là mức bộc lộ rõ nhất bạn còn hụt ở đâu.
Chọn đáp án - bấm một trong bốn từ gợi ý. Nhẹ nhất, hợp lúc đang ở chỗ đông người hoặc dùng điện thoại.
Gõ từ - tự gõ rồi bấm Enter. Bắt bạn nghe ra đúng từ chứ không chỉ nhận mặt nó trong bốn lựa chọn.
Nói: đọc to từ còn thiếu, hoặc đọc trọn cả câu. Bạn luyện nghe và luyện nói cùng lúc, vì âm bạn không phát ra được thường cũng là âm bạn không nghe ra.

Chọn bài nghe đúng sức: phép thử một phút

Chọn sai bài là lý do phổ biến nhất khiến người ta bỏ luyện nghe sau vài buổi. Bài quá khó thì mỗi câu đều phải dừng, buổi học biến thành việc đọc phụ đề; bài quá dễ thì nghe cho vui chứ không có gì mới để nhặt.

Phép thử nhanh: nghe chay một phút đầu. Nếu bắt được khoảng bảy tám phần mười ý thì bài vừa sức: đủ quen để theo được mạch và đủ mới để học thêm. Nếu dưới một nửa thì nên đổi bài, vì học ở mức đó tốn gấp nhiều lần thời gian cho cùng một mức tiến bộ.

Về loại nội dung, mỗi loại có một chỗ mạnh riêng và cũng có cái giá của nó:

Bài hát dễ nghe lại hàng chục lần mà không chán, nhờ đó số lần bạn gặp lại cùng một câu tăng lên tự nhiên. Đổi lại, ca sĩ kéo dài và bóp méo âm theo giai điệu nên bài hát không dạy bạn nhịp nói đời thường.
Video ngắn gần với tiếng Anh nói thật nhất mà vẫn đủ ngắn để nghe lại trọn vẹn. Đây là loại phù hợp nhất cho việc luyện nghe hằng ngày.
Phim cho bạn tốc độ và vốn từ đời thường, kèm bối cảnh giúp đoán nghĩa. Tuy nhiên một tập phim là quá sức cho một buổi tập, nên bạn hãy chọn một cảnh chừng hai phút rồi làm kỹ cảnh đó.
Tin tức song ngữ có người đọc phát âm rõ và nói theo nhịp đều nên phù hợp lúc mới bắt đầu. Bạn không nên dừng lại ở đó, vì ngoài đời không ai nói như đọc bản tin.

Mỗi ngày bao lâu và bao lâu thì thấy khác

Mười lăm đến hai mươi phút nghe chủ động mỗi ngày là mức phần lớn người học giữ được lâu dài, và nó hơn hẳn ba tiếng dồn vào chủ nhật. Tai cần gặp lại cùng một kiểu âm nhiều lần cách quãng hơn là nghe một lần thật lâu.

Về mốc thời gian, cũng cần nói rõ để bạn khỏi kỳ vọng sai: nếu nghe đều mỗi ngày thì sau khoảng ba đến bốn tuần bạn sẽ thấy mình bắt được nhiều hơn ở đúng loại nội dung mình hay nghe. Để chuyển sang loại nội dung khác, chẳng hạn từ video có kịch bản sang phim thoại nhanh, thường mất vài tháng.

Một cách đo tiến bộ đỡ tự lừa mình: giữ lại một đoạn nghe mà hôm nay bạn thấy khó, đừng học nó, rồi ba tuần sau nghe lại. Chênh lệch giữa hai lần đó là thứ đo được, còn cảm giác "hình như mình khá hơn" thì không.

Bốn lỗi khiến luyện nghe mãi không lên

Bốn lỗi dưới đây gặp ở gần như tất cả những người nghe nhiều mà không tiến:

Luôn bật sẵn phụ đề tiếng Việt. Khi đó mắt làm hết việc và tai không phải làm gì, nên bạn xem nhiều giờ mà kỹ năng nghe vẫn đứng yên. Bạn nên mở bản dịch sau khi đã nghe, thay vì để nó chạy song song.
Nghe những thứ quá khó vì nghĩ khó mới mau giỏi. Nghe một đoạn mà bắt được hai phần mười thì phần lớn thời gian là ngồi không hiểu, và trí nhớ gần như không nhặt được gì.
Nghe một lần rồi bỏ, chạy sang bài mới. Điều giúp bạn tiến bộ là nghe lại đúng chỗ vừa nghe sót, không phải số bài đã lướt qua.
Bỏ hẳn phần đọc và phần từ vựng. Nghe không thể vượt quá vốn từ bạn có: từ nào bạn chưa từng gặp bằng mắt thì gặp bằng tai cũng chịu. Vì vậy trang này đặt sẵn các bộ từ vựng ở bên dưới, để bạn học từ song song với luyện nghe.